Hormuzstandoff put wereldwijde olievoorraden onder druk terwijl onderhandelingen vastlopen

Bijna zes maanden na het uitbreken van de oorlog tussen de VS en Iran is de Straat van Hormuz nog altijd effectief gesloten voor commerciële scheepvaart. De druk op de wereldwijde olievoorraden neemt acuut toe. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwde deze week dat de wereld dit kwartaal een tekort van 1,8 miljoen vaten per dag tegemoet gaat, meer dan het dubbele van de prognose van een maand geleden, terwijl de voorraden slinken in een tempo dat analisten niet houdbaar achten.

De Amerikaanse Strategic Petroleum Reserve (SPR), de strategische noodvoorraad ruwe olie van de overheid, daalde vorige week met 6,1 miljoen vaten tot 298,7 miljoen vaten, het laagste niveau sinds januari 1983. De Trump-regering heeft sinds maart 172 miljoen vaten uit de SPR vrijgegeven om de schok in het aanbod op te vangen. Begin dit jaar bedroeg de reserve nog ongeveer 415 miljoen vaten.

Hoe ernstig de Straat geblokkeerd is

Vóór het uitbreken van de oorlog eind februari passeerden dagelijks ongeveer 21,6 miljoen vaten olie de Straat van Hormuz, ongeveer een vijfde van het wereldwijde dagelijkse verbruik. In het tweede kwartaal van 2026 was dat gedaald tot 4,9 miljoen vaten per dag, aldus het Amerikaanse Energie-informatiebureau (EIA). Het aantal scheepsdoorvaartten dat handelsinformatiebureau Kpler bijhoudt, zakte zondag naar slechts zes, vergeleken met een vooroorlogs gemiddelde van 130 tot 140 per dag.

De Iraanse Persian Gulf Strait Authority heeft verklaard dat de waterweg pas heropent als Washington voldoet aan de voorwaarden van Teheran: een einde aan de Amerikaanse zeeblokkade, opheffing van sancties en compensatie voor oorlogsschade. Iran sloot directe gesprekken met de VS ook uit, met als reden vermeende schendingen van het tussentijdse akkoord van juni. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi bevestigde dat berichten via tussenpersonen worden uitgewisseld.

De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth zei dat Washington de zeeblokkade van Iraanse havens voor onbepaalde tijd kan volhouden. Minister van Financiën Scott Bessent kondigde extra economische druk aan en zei dat de VS "maatregelen zal nemen zoals nooit eerder zijn gezien in de geschiedenis van economische isolatie van een land."

De routes die het gat gedeeltelijk opvullen

Saudi-Arabië heeft gereageerd op de sluiting van Hormuz door ruwe olie om te leiden via een pijpleiding door Egypte naar de Middellandse Zeehaven Sidi Kerir. De export vanuit die haven meer dan verdubbelde tot ongeveer 2,3 miljoen vaten per dag in augustus, vergeleken met ongeveer 1 miljoen vaten per dag in juli, aldus gegevens van Kpler. Het merendeel van die ladingen bestaat uit Saoedische ruwe olie.

De omweg kent echter zijn beperkingen. Tankers die Saoedische ruwe olie via de Rode Zee vervoeren, worden aangevallen door door Iran gesteunde Houthi-rebellen. Dinsdag kwamen zes zeelieden om het leven bij een aanval op een vrachtschip in de Straat van Bab el-Mandeb, de eerste gemelde dodelijke slachtoffers bij aanvallen op scheepvaart in de Rode Zee in meer dan een jaar. De Saoedische export vanuit de haven van Yanbu door de Bab el-Mandeb daalde in de week van 3 augustus met bijna 90% ten opzichte van de week van 20 juli, aldus Kpler. Tankers die Aziatische afnemers bedienen, moeten een route om Afrika nemen die ongeveer 25 dagen langer duurt, waardoor de economie voor veel kopers ongunstig uitpakt.

Golfproducenten hebben ook enige verlichting gevonden via alternatieve pijpleidingen. China put liever uit zijn eigen voorraden dan te importeren tegen de huidige hoge prijzen. Jefferies-hoofdeconoom Mohit Kumar merkte op dat "inofficiële cijfers erop wijzen dat het verkeer mogelijk hoger ligt, gezien schip-naar-schip-overdrachten en schepen die hun transponder uitzetten bij het passeren van de straat." Hij concludeerde dat "het beeld van vraag en aanbod er niet zo slecht uitziet, ondanks de sluiting van de straat." Tegelijkertijd erkende hij dat de risico's overwegend aan de bovenkant liggen.

Olieprijzen en de vraagverwachting

Brent-ruwe-oliefutures werden vrijdag verhandeld rond $87,90 per vat, een stijging van ongeveer 5% op weekbasis. De Amerikaanse West Texas Intermediate stond op ongeveer $82,56. Beide benchmarks zijn sterk in beweging geweest, met schommelingen bij elk nieuw signaal vanuit Washington of Teheran over de stand van de onderhandelingen.

OPEC verlaagde zijn prognose voor de groei van de wereldwijde olievraag in 2026 naar 580.000 vaten per dag, de vierde verlaging dit jaar. Het IEA voorspelde afzonderlijk een daling van de olievraag met 1,6 miljoen vaten per dag voor het jaar, waarmee een eerdere groeiprognose van 1 miljoen vaten per dag wordt teruggedraaid. Beide organisaties wezen op afkoelende economische activiteit, hoge prijzen en beperkte brandstofvoorraden.

Het EIA verhoogde zijn benzineprijsprognose voor de VS in 2026 met 3,7% en zijn dieselprognose met 5,4%. De gemiddelde benzineprijs per gallon in de VS is weer gestegen tot boven de $4, ten opzichte van $3,88 een maand geleden. Het basisscenario van het EIA gaat ervan uit dat de meeste productie- en handelsstromen begin 2027 terugkeren naar het niveau van vóór de oorlog. Die prognose is echter gebaseerd op de aanname dat Houthi-dreigingen voor Saoedische olietransporten niet leiden tot verdere productiestilleggingen.

Dan Pickering, chief investment officer bij Pickering Energy Partners, verwoordde het voorraarisico direct: "De markt kan niet eeuwig voorraden blijven afbouwen. Op een gegeven moment raken de kasten leeg. Het wordt een moeilijke herfst als de Straat van Hormuz omstreden blijft."

Een groeiende milieuramp

De patstelling veroorzaakt ook een milieucrisis. Een gesanctioneerde tanker, de Caroline Bezengi, met aan boord ongeveer 800.000 vaten Russische ruwe olie, liep op 30 juni voor de kust van Oman aan de grond na opgelopen schade. Greenpeace schatte dat de resulterende olievlek inmiddels een oppervlakte van ongeveer 500 vierkante mijl beslaat en de stranden bij Ras Madrakah in het zuidoosten van Oman heeft bereikt. De vlek vormt een bedreiging voor Masirah Island, een nesthabitat voor meerdere zeeschildpadsoorten.

Daarnaast spoelde olie aan op stranden rondom het Iraanse eiland Qeshm, nabij de straat. Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken eiste compensatie voor de milieuschade. Woordvoerder Esmaeil Baqaei stelde dat alle partijen die profiteren van de scheepvaart door Hormuz een "juridische en morele verplichting" hebben om de schade aan de Perzische Golf en de Zee van Oman te herstellen. Maritiem inlichtingenbureau TankerTrackers.com meldde dat de vervuiling bij Qeshm waarschijnlijk afkomstig is van een aanval op het bulkschip Minoan Pioneer op 3 augustus.

De Abu Dhabi National Oil Company meldde dat twee van haar schepen donderdagavond werden aangevallen tijdens het passeren van de straat, zonder gewonden. Vrijdag werd ook een tanker getroffen door een onbemand luchtvaartuig, met lichte schade als gevolg, aldus het UK Maritime Trade Operations-agentschap, dat schepen adviseerde voorzichtig te zijn in de waterweg.