Wolfraamprijzen vertienvoudigen in Europa door exportbeperkingen China en VS

Wolfraam, een van de hardste metalen en gebruikt in boorkoppen, pantserplaten, kogels en missiles, is de afgelopen achttien maanden negen keer zo duur geworden in Europa. Het Centre for Materials & Resilience (CMR), een onderzoeksgroep die de toegang tot kritieke grondstoffen bestudeert, wijt de prijsstijging aan exportbeperkingen van China en de Verenigde Staten.

Waarom het aanbod krimpt

China dolf in 2025 naar schatting 67.000 ton wolfraam, bijna 80% van de wereldwijde productie, aldus het CMR. Europa's eigen productie komt van een handjevol kleinere mijnen in Oostenrijk, Spanje en Portugal. Dat is veel te weinig om een tekort op te vangen als de Chinese aanvoer verder krimpt.

Peking beperkt de wolfraamexport, terwijl de wereldwijde vraag juist toeneemt. Die vraag komt vooral van defensie-industrieën die zich herbewapenen sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022. "Nu de vraag naar wolfraam groeit, draait China de kraan dicht," zei Benjamin Sprecher, directeur van het CMR en industrieel ecoloog aan de TU Delft.

De Verenigde Staten verscherpen de druk verder. Deze maand beperkte Washington de eigen wolfraamexport: gerecycled wolfraam moet binnen het land blijven en mag niet meer naar het buitenland worden verkocht. Daardoor moeten Europese afnemers strijden om een steeds kleinere hoeveelheid materiaal op de internationale markt, tegen elke prijs die verkopers vragen.

De gevolgen voor de prijs op de werkvloer

De schaarste verandert al hoe Europese bedrijven werken. Zwaan Metaal, een Nederlands bedrijf uit Dordrecht dat slijtvaste wolfraamcoatings aanbrengt op schepen en machines, heeft zijn voorraad verdubbeld. "Onze grootste zorg is niet de prijs, maar of we überhaupt aanvoer kunnen krijgen," zei algemeen directeur Wieneke van Hal.

Metaalrecycler Cirkulaer, gevestigd in Emmen, zag de inkoopprijs voor wolfraamschroot stijgen van €12 à €20 per kilogram naar ongeveer €100 per kilogram, meldt het bedrijf zelf. Cirkulaer haalt wolfraam uit gebruikte boren, freesbeitels en messen, en verkoopt het teruggewonnen metaal door, voor een groot deel aan Duitse afnemers in gereedschap, coatings en defensieproductie. Eigenaar Henk van der Stouwe zegt dat de scherpe prijsstijging een golf van nieuwe partijen naar de wolfraamrecycling heeft getrokken.

De strategische valkuil voor Europa

Sprecher waarschuwt dat zelfs minder geopolitieke spanning Europa's afhankelijkheid niet vanzelf oplost. Als Europa zou investeren in nieuwe mijncapaciteit, kan China daarop reageren door zijn eigen exportbeperkingen te verruimen. Dat zou de prijzen weer omlaag drukken en de rentabiliteit van een Europese mijn ondermijnen, jaren nadat een kostbare investering is gedaan.

Precies daarom kan Europa volgens Sprecher niet vertrouwen op gewone marktprikkels om de eigen aanvoer op te bouwen. Het rapport van het CMR pleit voor langetermijngaranties aan bedrijven die bereid zijn Europese wolfraambronnen te ontwikkelen. Daarnaast bepleit het rapport strengere eisen om wolfraam binnen Europa te recyclen en te houden, in plaats van het te exporteren. Sprecher vatte de aanpak samen in twee woorden: "Buy European."

Het rapport noemt geen tijdlijn of financieringsmechanisme voor zulke garanties. Daarmee blijft onduidelijk hoe snel, of eigenlijk of, Europese overheden deze aanbeveling zullen opvolgen.