ASML herstelt 6,8% nadat Chinese DUV-dreiging als beperkt kortetermijnrisico wordt beoordeeld

De koers van ASML Holding daalde in twee handelssessies met ongeveer 10% nadat berichten verschenen dat een Chinees staatsbedrijf was begonnen met de productie van binnenlandse chipmachines. Daarmee verdampte meer dan €60 miljard aan beurswaarde. Donderdag herstelde het aandeel met circa 6,8%, nadat analisten en beleggers de ernst van de dreiging opnieuw hadden gewogen.

Het nieuws was afkomstig van techpublicatie The Information, dat berichtte dat Shanghai Aishengna Electronic Technology Group een poging leidt om immersie deep-ultraviolet (DUV) lithografiemachines in massa te produceren. Dit zijn de machines die circuitpatronen op siliciumwafers drukken voor oudere chipgeneraties en geheugenproducten. Reuters bevestigde het bericht vervolgens en voegde toe dat Aishengna van plan is machines te leveren aan grote Chinese chipfabrikanten, waaronder SMIC, Hua Hong Semiconductor en geheugenproducent ChangXin Memory Technologies.

Waarom DUV, niet EUV, het strijdtoneel is

Het onderscheid tussen DUV en EUV is cruciaal om de risico's voor ASML goed te begrijpen. DUV-machines, die voor basismodellen al vanaf $5 miljoen verkrijgbaar zijn en voor geavanceerde immersieversies oplopen tot circa $90 miljoen, worden ingezet voor oudere chipontwerpen en standaardgeheugen. EUV-machines — die elk meer dan $220 miljoen kosten en noodzakelijk zijn voor de meest geavanceerde logische chips en geheugen met hoge bandbreedte — blijven volledig buiten het bereik van China, zowel technisch als juridisch. ASML is de enige fabrikant ter wereld van EUV-systemen, en exportbeperkingen verbieden verkoop aan Chinese afnemers.

De Chinese DUV-ambities richten zich daarmee op een segment waar ASML al concurrentie ondervindt van het Japanse Nikon en Canon — niet op de meest strategisch kritieke productlijn.

Schaal relativeert de dreiging

De productiedoelstellingen van Aishengna zijn bescheiden ten opzichte van het geïnstalleerde machinepark van ASML. Het Chinese bedrijf wil in 2026 vijf immersie-DUV-systemen produceren en in 2027 ongeveer twintig. ASML leverde in 2025 alleen al 131 vergelijkbare systemen en verkocht dat jaar wereldwijd 279 DUV-machines van alle typen, goed voor circa €12 miljard aan omzet uit DUV-producten en -diensten. Daarnaast breidt ASML zijn eigen productiecapaciteit voor geavanceerde immersie-DUV-machines in 2027 met 30% uit.

Analisten van JPMorgan schreven dat de schade op korte en middellange termijn door de Chinese opmars beperkt zal zijn. "Dit is echter een nieuw gegeven in het verhaal van China's streven naar zelfvoorzienendheid in chipmachines, en het vergroot het langetermijnrisico voor ASML's omzet in China," voegde de bank toe.

China was in 2025 goed voor 29% van ASML's netto-omzet — circa €9,5 miljard — volledig via DUV-machines en aanverwante diensten. ASML liet deze maand weten dat het verwacht dat China in 2026 ongeveer 20% van de omzet zal vertegenwoordigen, ofwel circa €9 miljard. Dat is minder dan het aandeel van vorig jaar, doordat opeenvolgende rondes van door de VS geleide exportbeperkingen steeds verder hebben ingeperkt wat het bedrijf daar mag verkopen.

De paradox van exportbeperkingen

Onderzoekers en analisten wijzen op een ongemakkelijke tegenstrijdigheid: de beperkingen die bedoeld waren om China's chipmogelijkheden te beperken, kunnen het land juist hebben aangespoord om binnenlandse alternatieven te ontwikkelen. "Dit laat zien dat de Amerikaanse exportbeperkingen met succes een businesscase hebben gecreëerd voor Chinese lithografie," zei Sanne van der Lugt, onderzoeker bij het Leiden Asia Center. "Dat was niet de bedoeling, maar het is wel het resultaat."

Chinese chipfabrikanten staan voor een harde afweging. ASML's machines bieden betere opbrengsten, hogere doorvoer en grotere betrouwbaarheid — voordelen die zijn opgebouwd door twintig jaar van stapsgewijze verbetering, waardoor Nikon en Canon naar de marge werden gedrongen. Maar als het alternatief afhankelijkheid is van buitenlandse apparatuur waarvan de verkoop of het onderhoud op elk moment kan worden stopgezet, zullen sommige Chinese fabrieken mogelijk een lagere productiviteit accepteren in ruil voor leveringszekerheid. "Voor Chinese klanten is het misschien dit of niets," aldus Van der Lugt.

Die dynamiek kan verder toenemen. Het Amerikaanse Congres debatteert over wetgeving die ASML's resterende immersie-DUV-export naar China zou blokkeren — precies het segment waarop Aishengna zich richt. Een wetsvoorstel dat al wordt besproken, zou ASML specifiek verbieden machines te verkopen aan of te onderhouden voor de eerste drie Chinese bedrijven die naar verwachting Aishengna's machines zullen ontvangen.

Prestatieverschil blijft de centrale vraag

Reuters berichtte dat de machines van Aishengna nog altijd achterblijven bij ASML op het gebied van prestaties en betrouwbaarheid, en dat verdere tests nodig zijn voordat chipfabrikanten ze kunnen kwalificeren voor grootschalige productie. Overlay-nauwkeurigheid, opbrengst, doorvoer en aanhoudende bedrijfstijd zijn de maatstaven die bepalen of een lithografiemachine op industriële schaal kan draaien — en die eigenschappen bouw je niet van de ene op de andere dag op.

ASML bouwde zijn dominantie in DUV op door circa twintig jaar van voortdurende verfijning. Of Aishengna dat gat snel genoeg kan dichten om ASML-orders wezenlijk te verdringen — of dat Chinese fabrieken binnenlandse machines naast ASML-apparatuur zullen inzetten in plaats van ervoor — blijft de vraag die het herstel van donderdag niet heeft beantwoord.

Hoe vond je dit artikel?