Volkswagens "Toekomstplan" laat cruciale vragen onbeantwoord

Volkswagen presenteerde een ingrijpend herstructureringsplan onder de naam "Toekomstplan", maar een bestuursvergadering afgelopen donderdag eindigde zonder akkoord over de meest omstreden kwesties — fabriekssluitingen en de omvang van de ontslagen. Dat laat analisten en beleggers in het ongewisse over de vraag of de Duitse autofabrikant een geloofwaardige ommekeer kan realiseren.

Wat het plan inhoudt

De strategie is gericht op een verlaging van de jaarlijkse productiecapaciteit naar ongeveer 9 miljoen voertuigen in 2030, tegenover een piek van circa 12 miljoen in 2018. Het management wil daarnaast het aantal modellen met maximaal 50% terugbrengen en de complexiteit van de uitrusting met maximaal 75% verminderen, om zo de middelen te concentreren op de sterkste marktsegmenten van de groep. Bredere inzet van kunstmatige intelligentie en digitalisering moet de efficiëntie verbeteren en besluitvorming versnellen.

Een ander onderdeel is het afstoten van activiteiten. Na de verkoop in juni van het belang in Everllence — goed voor €7,4 miljard — wil het bedrijf doorgaan met het verkopen van niet-kernactiviteiten. CEO Oliver Blume formuleerde het plan ambitieus: "In 2030 maken we de Volkswagen Groep het meest aantrekkelijke autoconcern ter wereld," aldus beleggingsonderzoeker Bernstein.

De onopgeloste kern

Ondanks de aankondigingen leverde de bestuursvergadering geen overeenstemming op over de meest verdeeldheid zaaiende voorstellen. Plannen om tot 100.000 banen te schrappen en vier Duitse fabrieken te sluiten — in Hannover, Zwickau, Emden en Neckarsulm — stuitten op verzet van machtige belanghebbenden. De raad van commissarissen, waar vakbonden de helft van de 20 zetels bezetten, vormt een grote hindernis. De deelstaat Nedersaksen en vakbondsvertegenwoordigers stemden tegen de maatregelen, aldus bronnen geciteerd door de Süddeutsche Zeitung.

Vakbond IG Metall heeft gewaarschuwd dat nieuwe stakingen volgen als grootschalige ontslagen doorgaan. Werknemers bij meerdere fabrieken legden vorige week al het werk neer, nadat berichten verschenen dat vier fabrieken mogelijk zouden sluiten.

Daarna volgde een verdere escalatie. In een intern memo dat Reuters inzag, liet Blume het personeel weten dat Volkswagen bovenop de al geschrapte 50.000 banen — verspreid over de groep, inclusief Porsche en Audi — nog eens circa 50.000 extra banen zou kunnen schrappen. Het memo was de eerste directe bevestiging van de CEO van berichten die al in de Duitse media circuleerden over een totale reductie van 100.000 arbeidsplaatsen.

Over fabriekssluitingen heeft Blume zijn standpunt publiekelijk verzacht. "Er zijn intelligentere oplossingen dan fabrieken sluiten," zei hij tegen Bild am Sonntag. Hij voegde daaraan toe dat de fabriekskosten in Duitsland het afgelopen jaar gemiddeld al met 20% zijn gedaald. Of die efficiëntiewinst voldoende is om sluitingen te voorkomen, is nog onduidelijk.

Scepsis bij analisten

Morgan Stanley omschreef het Toekomstplan als een "noodzakelijke strategische koerswijziging", maar waarschuwde dat de uitvoeringsrisico's aanzienlijk blijven, met name omdat de onderhandelingen met vakbonden en regionale overheden nog niet zijn afgerond. De bank handhaafde zijn Equal-weight-advies en een koersdoel van €100, en typeerde Volkswagen als "het beste huis in een slechte buurt."

Beleggingsonderzoeker Jefferies schreef in een nota getiteld "Firing the Starting Gun for Negotiations" dat er geen aanwijzingen zijn van vooruitgang op het gebied van fabriekssluitingen, het vijfjarige investeringsplan of de aanvullende personeelsreductie. Bernstein vroeg afzonderlijk om meer details over hoe de capaciteitsverlaging van één miljoen eenheden in de praktijk zou worden gerealiseerd.

Professor Ferdinand Dudenhoeffer, directeur van het Duitse Center for Automotive Research, was nog directer. Hij stelde dat Blumes aanpak van fabriekssluitingen "slecht doordacht en gedoemd te mislukken" is, en dat de CEO "zijn eigen geloofwaardigheid ondermijnt." Dudenhoeffer wees op Škoda als bewijs dat hervorming binnen de groep mogelijk is — "een schoolvoorbeeld van succes: zeer winstgevend en het pronkstuk van de groep" — maar zei dat een andere strategie nodig is.

Het China-probleem

Achter dit alles schuilt een concurrentiedreiging die geen enkel herstructureringsplan volledig aanpakt. Chinese autofabrikanten nemen inmiddels bijna 10% van de Europese markt voor hun rekening, en adviesbureau AlixPartners verwacht dat dit aandeel in 2030 oploopt tot 16%. De winsten uit China, ooit een betrouwbare inkomstenbron, zijn geslonken doordat lokale concurrenten snel zijn opgerukt met software-gedefinieerde voertuigen — auto's die op afstand kunnen worden bijgewerkt en verbeterd, ook tijdens de productierun, op een manier die traditionele fabrikanten niet gemakkelijk kunnen evenaren.

Het efficiëntieverschil bij Volkswagen is groot. De groep produceert jaarlijks circa 13 voertuigen per werknemer, tegenover ongeveer 28 bij Toyota. Analisten van Arthur D. Little waarschuwen echter dat een directe vergelijking misleidend is, gezien het bredere portfolio van Volkswagen — dat batterijproductie via PowerCo en vrachtwagendivisies zoals MAN en Scania omvat.

Reactie op de beurs

Het aandeel Volkswagen sloot op €70,98, een daling van ongeveer 33% ten opzichte van het begin van het jaar. De reactie op de bestuursvergadering van donderdag was gematigd: geen scherpe uitverkoop, maar ook geen koersrally. Het gemiddelde koersdoel van analisten ligt op €110,23 — een groot verschil met de huidige koers, dat de diepe twijfel weerspiegelt over de vraag of de herstructurering resultaten oplevert in het tempo en op de schaal die de situatie vereist.

Hoe vond je dit artikel?