Olie stijgt boven $110 door Iran-conflict; obligatierentes schieten wereldwijd omhoog

De wereldwijde markten blijven gespannen nu het Iran-conflict zijn derde maand ingaat. Brentolie houdt zich boven $110 per vat en de rentes op staatsobligaties bereiken niveaus die in jaren niet zijn gezien. De combinatie van aanhoudende verstoringen in de energievoorziening en toenemende zorgen over inflatie heeft geleid tot wat analisten omschrijven als een "zich ontvouwende inflatieschok" — een schok die de verwachtingen rond het beleid van centrale banken wereldwijd dreigt te herschrijven.

Energiemarkten onder druk

Olieprijzen zijn meer dan 50% gestegen sinds het conflict eind februari begon. Brentolie handelt rond $110 per vat en West Texas Intermediate schommelt rond $107. De Straat van Hormuz, die normaal gesproken ongeveer een vijfde van de wereldwijde oliehandel vervoert, is nagenoeg gesloten voor scheepvaart. Teheran probeert de controle over deze cruciale waterweg te formaliseren.

Analisten van Capital Economics waarschuwen dat de wereldwijde olievoorraden snel slinken. "De voorraden kunnen eind juni een kritiek niveau bereiken, wat de weg vrijmaakt voor Brentolie op $130 tot $140 per vat, zo niet hoger," aldus het onderzoeksbureau. Als dergelijke prijsniveaus tot het einde van het jaar aanhouden, kan de inflatie in het Verenigd Koninkrijk en de eurozone richting de 10% stijgen. Dat zou centrale banken kunnen dwingen de rentes terug te brengen naar recente pieken, met een mogelijk wereldwijde recessie als gevolg.

Shell heeft zich ontpopt als een duidelijke begunstigde van de leveringsstoornis. De gecorrigeerde winst over het eerste kwartaal steeg met 24% naar bijna $7 miljard — meer dan het dubbele van het voorgaande kwartaal. Dit ondanks schade aan de Pearl GTL-installatie in Qatar, die op 18 maart werd getroffen bij de aanval op Ras Laffan Industrial City. Volledig herstel van die installatie wordt verwacht binnen ongeveer een jaar.

Obligatiemarkten bezwijken onder de druk

De stijging van de olieprijzen heeft geleid tot een forse herprijzing op de wereldwijde obligatiemarkten. De gemiddelde rente waartegen G7-landen tienjarig lenen is gestegen naar bijna 4%, tegenover ongeveer 3,2% vóór het uitbreken van de oorlog. In de Verenigde Staten raakte de tienjaarsrente op Treasuries kort de 4,6% — het hoogste niveau in bijna 18 maanden — terwijl de dertigjaarsrente 5,16% bereikte.

De Duitse tienjaarsrente klom naar 3,2%, het hoogste niveau in ongeveer 15 jaar. De Britse giltrente naderde een achttienjarig hoogtepunt, mede door politieke instabiliteit die de energiegedreven inflatiezorgen versterkte. De Japanse staatsrente bereikte niveaus die sinds 1996 niet meer zijn gezien.

De uitverkoop op de obligatiemarkten weerspiegelt een fundamentele verschuiving in de renteverwachtingen. De markt prijst nu een kans van ongeveer fifty-fifty in op een renteverhoging door de Federal Reserve dit jaar — een dramatische ommekeer ten opzichte van enkele weken geleden, toen verlagingen nog werden verwacht. Kevin Warsh, die vrijdag wordt beëdigd als Fed-voorzitter, staat voor de uitdaging te laveren tussen de druk van president Trump voor lagere rentes en een inflatoire achtergrond die versoepeling steeds moeilijker maakt.

Techsector kampt met verstoringen in de toeleveringsketen

Hoewel de AI-hausse aandelenmarkten naar recordhoogtes heeft gestuwd, beginnen halfgeleiderbedrijven materiële risico's te signaleren als gevolg van het Midden-Oostenconflict. Nvidia, dat woensdag zijn resultaten publiceert, zag zijn koers met 36% stijgen ten opzichte van de dieptepunten in maart. Vrijdag daalde het aandeel echter 4,4% toen de obligatierentes opliepen.

TSMC, dat chips voor Nvidia produceert, waarschuwde dat de spanningen in het Midden-Oosten de winstgevendheid kunnen aantasten via hogere prijzen voor chemicaliën en gassen. Foxconn noemde de ontwikkelingen in de regio een belangrijke uitdaging voor dit jaar. Infineon wees op stijgende kosten voor edelmetalen, energie en vrachtvervoer.

Heliumtekorten vormen een bijzonder punt van zorg. Qatar, 's werelds op één na grootste leverancier met een marktaandeel van meer dan 30%, ziet zijn exportcapaciteit ernstig beperkt door Iraanse aanvallen. Het gas is onmisbaar voor de productie van halfgeleiders.

IDC-analist Francisco Jeronimo verwacht dat de negatieve gevolgen dit jaar verder zullen toenemen. "De prijs van gas, energie en vrachtvervoer staat op een historisch hoogtepunt en zal waarschijnlijk nog enkele kwartalen hoog blijven, ook als de situatie de-escaleert," zei hij tegen CNBC. "Zelfs bij een mogelijk staakt-het-vuren herstelt de schade aan de aanbodzijde zich niet van de ene op de andere dag."

Consumentenbestedingen in beeld

Walmart publiceert donderdag zijn resultaten. De cijfers worden nauwlettend gevolgd voor aanwijzingen dat de hoge brandstofkosten de consumentenbestedingen beginnen te drukken. De resultaten van de retailgigant geven een belangrijk inzicht in de vraag of de zogenoemde K-vormige economie — waarbij hogere inkomensgroepen blijven besteden terwijl lagere inkomensgroepen bezuinigen — verder verdiept.

Onderzoek van Bank of America laat zien dat huishoudens met lagere inkomens hun benzineverbruik het sterkst hebben teruggeschroefd om de prijsstijgingen op te vangen, terwijl huishoudens met hogere inkomens hun bestedingspatroon hebben gehandhaafd. Ongeveer 10% van de Amerikanen heeft reisplannen geannuleerd vanwege de door de oorlog gedreven prijsstijgingen. Reizigers met hogere inkomens verhogen hun reisuitgaven echter in een sneller tempo dan de midden- en lagere inkomensgroepen.

Diplomatieke impasse duurt voort

President Trump heeft een geplande militaire aanval op Iran uitgesteld nadat leiders van Golfstaten om meer tijd voor onderhandelingen vroegen, maar de spanningen blijven hoog. Een droneaanval veroorzaakte in het weekend brand bij een nucleaire installatie in de Verenigde Arabische Emiraten, terwijl Saudi-Arabië meldde drie drones te hebben onderschept.

Trump schreef op Truth Social dat "de klok tikt" voor Iran om een deal te sluiten, met de waarschuwing dat er "niets meer over zal zijn" als er niet snel wordt gehandeld. Die uitspraken volgden op berichten dat Washington tijdens de onderhandelingen tijdelijk de olieboycot zou kunnen opschorten — een vooruitzicht dat de olieprijzen kort deed dalen, totdat de aanvallen in het weekend die daling ongedaan maakten.

De G7-ministers van Financiën kwamen maandag bijeen in Parijs om de sluiting van de Straat van Hormuz en de coördinatie van de aanvoer van kritieke grondstoffen te bespreken. Eurogroep-voorzitter Kyriakos Pierrakakis benadrukte dat "het openen van de Straat van Hormuz en het duurzaam beëindigen van het conflict van het grootste belang zijn om de economische gevolgen te beperken."

Marktvooruitzichten

De Philadelphia SE Semiconductor Index is de afgelopen drie maanden met 41% gestegen, wat aantoont hoe het AI-enthousiasme de geopolitieke zorgen heeft gecompenseerd. Toch waarschuwde Morgan Stanley-strateeg Mike Wilson — een van de grootste optimisten op Wall Street met een koersdoel van 8.000 voor de S&P 500 — dat stijgende obligatierentes "de eerste betekenisvolle koerscorrectie sinds het dieptepunt van de markt" kunnen uitlokken als de volatiliteit blijft toenemen.

Het niveau van 4,5% op de tienjarige Treasuries geldt als een cruciale drempel, aldus Wilson. Nu dat niveau al is doorbroken, bevinden de markten zich in een precair evenwicht tussen door AI gedreven winstgroei en macro-economische tegenwind die vooralsnog weinig tekenen van afname vertoont.

Hoe vond je dit artikel?