Nederland verzet zich tegen de MATCH Act nu ASML's Chinese omzet op het spel staat

Handelsminister Sjoerd Sjoerdsma reisde deze week naar Washington voor gesprekken op hoog niveau met Amerikaans minister van Handel Howard Lutnick en leden van het Congres. Doel was het afzwakken van een voorgestelde Amerikaanse wet die ASML effectief van de Chinese markt zou kunnen uitsluiten. Het is de tweede keer in korte tijd dat het Nederlandse kabinet een minister naar Washington stuurt vanwege dezelfde wetgeving.

Wat de MATCH Act inhoudt

Het wetsvoorstel — de MATCH Act — zou de Amerikaanse overheid de bevoegdheid geven om te bepalen welke chiprelevante producten bondgenoten naar China mogen exporteren. Cruciaal is dat de wet ook alle immersie-DUV-machines (diepultraviolet) van ASML onder de exportbeperkingen zou brengen. Die categorie is tot nu toe gedeeltelijk toegankelijk gebleven voor Chinese afnemers. EUV-machines, de meest geavanceerde systemen van ASML, zijn al jaren verboden voor export naar China.

De wet bevat ook een bepaling die bedrijven zou verbieden om apparatuur te onderhouden die al bij Chinese klanten staat. Oud-strategiechef Frits van Hout van ASML zei tegen NOS dat dit onderhoudsverbod bijzonder schadelijk zou zijn. Zonder ASML-technici en reserveonderdelen kunnen machines binnen weken tot maanden uitvallen. De gevolgen reiken ver buiten China, betoogde hij: een tekort aan zelfs één type chip kan de productie van consumentenelektronica en auto's wereldwijd stilleggen.

Een ander omstreden onderdeel van de wet zou de VS de mogelijkheid geven om eigen exportbeperkingen op te leggen aan bondgenoten die niet meewerken. Sjoerdsma noemde deze vorm van extraterritoriale handhaving onaanvaardbaar.

Wat er financieel op het spel staat voor ASML

Het belang van China voor de omzet van ASML maakt de inzet concreet. In de afgelopen drie jaar leverde China via verkopen en servicecontracten ongeveer €27 miljard op, goed voor 26% tot 36% van de totale omzet. In het eerste kwartaal van 2026 alleen al was China verantwoordelijk voor 19% van de netto systeemverkopen. Dat is een daling ten opzichte van 36% in het voorgaande kwartaal, wat al het effect weerspiegelt van de aanscherping van bestaande exportcontroles.

Minister Lutnick heeft beweerd dat ASML de huidige regels heeft overtreden door een geavanceerde machine naar China te laten gaan. ASML heeft die beschuldiging ontkend.

Het Nederlandse standpunt

Sjoerdsma formuleerde het bezwaar van Nederland als een kwestie van soevereiniteit. "Exportbeleid werkt het beste als het gezamenlijk wordt vormgegeven, niet als het aan andere landen wordt opgelegd," zei hij. Hij voegde daaraan toe dat het bestaande samenwerkingskader met Washington al voorkomt dat gevoelige technologie terechtkomt op verboden bestemmingen, waardoor dwingende wetgeving overbodig is.

Rem Korteweg van het Clingendael Instituut zei tegen NOS dat Nederland bij het aannemen van de MATCH Act zijn positie aan de onderhandelingstafel zou verliezen. "Dan is het niet Nederland, maar Amerika dat de belangrijkste gesprekspartner voor China wordt als het gaat om toegang tot ASML-machines," zei hij. Dat zou de geopolitieke invloed die de unieke positie van ASML het Nederlandse kabinet nu biedt, ondermijnen.

Sjoerdsma erkende dat de diplomatieke opgave niet snel is opgelost. "Ik heb geen illusie dat dit gesprek de hele wetgeving zal veranderen," zei hij, "maar deze gesprekken maken deel uit van een reeks waarmee we wel hopen verandering te bewerkstelligen." De Nederlandse regering heeft aangegeven dat er verdere gesprekken in Washington gepland staan.

ASML is de enige fabrikant ter wereld van EUV-lithografiesystemen en de dominante leverancier van de DUV-machines die centraal staan in dit conflict. Bij een huidige koers van €1.553,80 bedraagt de beurswaarde van het bedrijf ongeveer €602 miljard. Het gemiddelde analistenkoersdoel ligt op €1.573,68.

Hoe vond je dit artikel?