Tracking error uitgelegd — afwijking van een indexfonds

Tracking error samengevat

• Tracking error meet de schommeling van het rendementsverschil tussen fonds en index, niet het verschil zelf
• Een lage waarde betekent dat het fonds de index trouw volgt; een hoge waarde duidt op grilliger meebewegen
• Het is een maatstaf voor passieve fondsen, waar het doel juist is om de index te kopiëren
• Kosten, herbalancering, dividendverwerking en de replicatiemethode bepalen de hoogte
• Tracking error en tracking difference zijn niet hetzelfde

Wat tracking error meet

Een indexfonds of ETF probeert een index zo precies mogelijk na te bootsen, bijvoorbeeld de AEX in Nederland of de Bel 20 in België. In theorie zou het fonds dan exact hetzelfde rendement moeten boeken als die index. In de praktijk loopt het rendement van dag tot dag een fractie uit de pas.

Tracking error vat die afwijking in één getal. Het kijkt niet naar één moment, maar naar hoe consistent het fonds de index volgt over een reeks periodes. Een fonds dat elke maand precies 0,1% achterblijft, heeft een lage tracking error: het verschil is groot noch grillig, maar wél stabiel. Een fonds dat de ene maand vooruitloopt en de andere maand achterblijft, heeft een hoge tracking error, ook al komt het gemiddelde verschil misschien op nul uit.

Het draait dus om voorspelbaarheid. Een belegger die een index wil volgen, wil weten of het fonds dat betrouwbaar doet of met horten en stoten.

Zo wordt tracking error berekend

De berekening verloopt in drie stappen. Eerst neem je voor elke periode het rendement van het fonds en trek je daar het indexrendement van af. Dat levert een reeks rendementsverschillen op. Vervolgens bereken je de standaarddeviatie van die reeks. Die standaarddeviatie ís de tracking error, meestal op jaarbasis uitgedrukt in procenten.

Een vereenvoudigd voorbeeld. Stel dat een fonds in drie kwartalen verschillen van +0,2%, −0,3% en +0,1% laat zien ten opzichte van de index. Het gemiddelde verschil ligt dicht bij nul, maar de waarden springen heen en weer. Die spreiding vertaalt zich in een meetbare tracking error. Lagen de drie verschillen alle drie rond +0,15%, dan zou de spreiding — en dus de tracking error — een stuk kleiner zijn, ondanks een groter gemiddeld verschil.

Belangrijk: een hoog gemiddeld verschil leidt niet automatisch tot een hoge tracking error, en omgekeerd. Het is de schommeling die telt, niet de richting.

Tracking error versus tracking difference

Beide begrippen gaan over de afwijking van een index, maar ze meten iets anders. De verwarring tussen de twee is een veelgemaakte denkfout.

De tracking difference vertelt je wat je onderaan de streep aan de index hebt overgehouden. De tracking error vertelt je hoe rustig of grillig de weg daarnaartoe was. Een fonds kan een kleine tracking difference combineren met een grote tracking error, en andersom.

Waardoor een fonds van de index afwijkt

De afwijking ontstaat niet uit het niets. Een aantal terugkerende oorzaken bepaalt hoe groot de tracking error uitvalt.

Een fonds dat elke aandeel in de index fysiek aankoopt (volledige replicatie), volgt doorgaans strakker dan een fonds dat met een representatieve selectie werkt. Synthetische fondsen, die de index via afgeleide contracten nabootsen, kennen weer een ander afwijkingsprofiel. Welke methode een fonds gebruikt, staat in het fondsdocument.

Waarvoor beleggers het gebruiken

Tracking error is vooral relevant voor wie passief belegt. Bij een actief fonds is afwijken van de index juist het doel — daar zegt een hoge tracking error iets over de mate van actief beheer. Bij een indexfonds of ETF is het omgekeerd: daar is een lage tracking error een teken dat het product doet wat het belooft, namelijk de index volgen.

Een belegger die twee ETF's op dezelfde index vergelijkt, kan de tracking error gebruiken om te zien welk fonds de index betrouwbaarder kopieert. Het cijfer staat doorgaans in de factsheet of het essentiële-informatiedocument van het fonds. Het is een beschrijvende maatstaf, geen voorspeller van toekomstig rendement.

Valkuilen bij het lezen van tracking error

Een lage tracking error zegt alleen iets over de trouw aan de index, niet over of die index zelf goed presteert. Een fonds kan de index perfect volgen terwijl de index daalt. Let er ook op dat de tracking error over verschillende periodes en methodes berekend kan zijn, waardoor cijfers van twee fondsen niet altijd één-op-één vergelijkbaar zijn. Beoordeel het altijd samen met de tracking difference en de kosten — een laag, stabiel afwijkend fonds is iets anders dan een fonds dat netto het minst achterblijft.

In Nederland houdt de AFM toezicht op beleggingsproducten en de informatie die fondsen verstrekken; in België doet de FSMA dat, met consumenteninfo via Wikifin. Deze uitleg is educatief en geen beleggingsadvies.