ETF uitgelegd — wat een tracker precies doet

ETF in het kort

• Een ETF volgt doorgaans een index en spreidt je geld over alle onderliggende stukken
• Je koopt en verkoopt hem op de beurs, tijdens de handelsdag, tegen een actuele koers
• De lopende kosten zijn meestal laag omdat de index passief gevolgd wordt
• Spreiding dempt het risico van één bedrijf, maar het marktrisico blijft bestaan
• Een ETF keert dividend uit of herbelegt het automatisch

Wat een ETF voor je doet

Een ETF bundelt het geld van veel beleggers en koopt daarmee de stukken die in een index zitten. Volgt de ETF de AEX, dan koopt het fonds aandelen van de bedrijven in die index in ongeveer dezelfde verhouding als hun gewicht. Jij koopt vervolgens één aandeel van het fonds zelf. Dat ene stuk vertegenwoordigt een klein deel van de hele mand.

Het verschil met een individueel aandeel is de spreiding. Bij één aandeel hangt je resultaat af van één bedrijf. Bij een ETF op een brede index zit je in tientallen of honderden bedrijven tegelijk. Valt er één om, dan voel je dat nauwelijks, want het is maar een fractie van het geheel.

ETF's bestaan niet alleen voor aandelenindices. Er zijn ook ETF's op obligaties, op grondstoffen, of op een specifieke sector of regio. De gemene deler blijft hetzelfde: één beursgenoteerd product dat een onderliggende verzameling volgt.

Hoe het volgen van een index werkt

Een ETF probeert het rendement van zijn index zo dicht mogelijk te benaderen. Dat doet hij op twee manieren. Bij fysieke replicatie koopt het fonds de werkelijke stukken uit de index. Bij synthetische replicatie gebruikt het fonds afspraken met een tegenpartij om hetzelfde rendement na te bootsen, zonder alle stukken zelf te bezitten.

Perfect volgen lukt nooit helemaal. Het kleine verschil tussen het rendement van de ETF en dat van de index heet de tracking error. Kosten, het moment van herbeleggen van dividend en de replicatiemethode bepalen hoe groot dat verschil uitvalt. Hoe kleiner de tracking error, hoe trouwer de ETF zijn index volgt.

De koers van een ETF blijft dicht bij de waarde van de onderliggende mand. Loopt de beurskoers te ver weg van die waarde, dan stappen professionele partijen in om het verschil weg te handelen. Zo blijft de prijs die jij betaalt ongeveer gelijk aan wat de inhoud waard is.

ETF versus losse aandelen en het klassieke indexfonds

Drie manieren om hetzelfde doel te bereiken — een index volgen of in de markt zitten — verschillen op een paar punten:

Het klassieke indexfonds en de ETF lijken sterk op elkaar; het grootste onderscheid zit in de verhandelbaarheid. Een ETF koop je net als een aandeel op het moment dat jij wilt, een klassiek indexfonds wordt eenmaal per dag tegen één koers afgerekend.

Waarvoor beleggers ETF's gebruiken

De meest voorkomende reden is brede spreiding tegen lage kosten. Wie niet zelf tientallen aandelen wil uitzoeken en volgen, koopt met één ETF de hele markt of een groot deel ervan. Dat past bij een aanpak waarbij je het marktgemiddelde wilt volgen in plaats van het te proberen verslaan.

Een tweede toepassing is gerichte blootstelling. Wil je in een bepaalde regio, sector of beleggingscategorie zitten zonder losse stukken te kiezen, dan biedt een ETF daar een kant-en-klare mand voor. Denk aan een ETF op opkomende markten of op staatsobligaties uit de eurozone.

Een belegger die maandelijks een vast bedrag inlegt, gebruikt ETF's vaak als bouwsteen. Elke inleg koopt automatisch een stukje van de hele index, zonder dat je per keer hoeft te kiezen welk aandeel je bijkoopt.

Kosten en dividend bij een ETF

De belangrijkste kostenpost is de lopende kostenfactor, vaak afgekort als de jaarlijkse kosten die het fonds inhoudt. Bij een passieve ETF is die meestal laag, omdat er geen beheerder is die actief stukken uitkiest. Daarnaast betaal je bij je broker transactiekosten per aan- of verkoop, en zit er een klein verschil tussen de aan- en verkoopkoers.

Voor het dividend bestaan twee smaken. Een uitkerende (distributing) ETF stort het ontvangen dividend op je rekening. Een herbeleggende (accumulating) ETF koopt er automatisch nieuwe stukken mee, zodat je vermogen aangroeit zonder dat je zelf hoeft bij te storten. Welke variant het beste past, hangt af van je doel en je belastingsituatie.

Risico's van een ETF

Spreiding haalt het risico van één bedrijf weg, maar niet het risico van de hele markt. Daalt de index, dan daalt je ETF mee — daar verandert de spreiding niets aan. Een brede ETF beschermt je dus tegen een misstap van één onderneming, niet tegen een beursbrede daling.

Bij synthetische ETF's komt er tegenpartijrisico bij kijken: de partij die het rendement garandeert, kan in theorie in gebreke blijven. Let ook op smalle, specialistische ETF's: een fonds op één sector of één thema is minder gespreid dan het woord "ETF" suggereert. Valutarisico speelt wanneer de onderliggende stukken in een andere munt noteren dan de jouwe.

In Nederland houdt de AFM toezicht op beleggingsproducten en de informatie eromheen; in België doet de FSMA dat, met consumenteninfo via Wikifin. Een ETF is verplicht om een beknopt informatiedocument beschikbaar te stellen waarin kosten en risico's staan. Deze uitleg is educatief en geen beleggingsadvies.