Veel handelen kost vaak rendement

Handelen voelt productief. In het dagelijks leven leidt actie meestal tot resultaat. Op de beurs werkt het anders: handelen op zichzelf levert geen rendement op.

Of een transactie verstandig is, hangt volledig af van de reden erachter. Wie wisselt om zijn risico beter te spreiden, maakt een bewuste keuze. Wie een bedrijf inruilt voor een ander bedrijf met sterkere fundamenten, ook. Maar wie handelt omdat de markt beweegt of omdat stilzitten oncomfortabel voelt, voegt niets toe — alleen kosten.

Wat handelen kost

Elke transactie brengt kosten met zich mee: transactiekosten, spread tussen bied- en laatprijs, en in Nederland belasting op het vermogen of in België de TOB op elke aan- en verkoop. Die kosten zijn zeker. Of de transactie iets oplevert, is dat niet.

Onderzoek over decennia laat zien dat particuliere beleggers die veel handelen, gemiddeld slechter presteren dan beleggers die weinig handelen. Het bekendste onderzoek hiernaar (Barber & Odean, 2000) toonde dat de meest actieve handelaren jaarlijks ongeveer 6 procentpunt minder rendement haalden dan beleggers die hun portefeuille rustig lieten staan. Niet omdat handelen verboden zou zijn, maar omdat de extra kosten zelden worden goedgemaakt door betere beslissingen.

Een rekenvoorbeeld

Twee beleggers, beiden beginnen met €50.000, beiden krijgen twintig jaar lang 6 procent bruto marktrendement.

Belegger A koopt een brede ETF en laat die liggen. Jaarlijkse herbalancering, verder niets. Kosten: 0,3 procent per jaar. Eindvermogen: ongeveer €150.000.

Belegger B handelt regelmatig zonder dat de transacties structureel beter rendement opleveren. Totale extra kostendruk: 2,5 procent per jaar. Eindvermogen: ongeveer €97.000.

Hetzelfde voorbeeld in tabelvorm:

Ter illustratie: €50.000 startkapitaal, 6% bruto marktrendement, geen extra inleg. Rendementen zijn niet gegarandeerd.

€53.000 verschil — bij identieke marktbewegingen. Het verschil zit in de kosten van het handelen, niet in de timing of de selectie.

Wanneer wisselen verdedigbaar is

Bewust wisselen kan goede redenen hebben. Wie een verliezer wil inruilen voor een bedrijf met sterkere fundamenten, maakt een doordachte keuze. Wie zijn portefeuille wil herverdelen over sectoren of regio's voor betere spreiding, ook. Wie een nieuwe positie toevoegt op basis van analyse, heeft een reden.

Dat zijn legitieme beslissingen. Het verschil met ondoordacht handelen zit niet in het handelen zelf — maar in de vraag of er een goede reden is.

De lat die elke beslissing moet halen

Bij elke transactie speelt dezelfde vraag: is wat ik nu doe beter dan wat ik ervoor opgeef? Wie iets verkoopt om iets anders te kopen, geeft een bestaande positie op. Die positie had waarde. Het nieuwe idee moet die waarde overtreffen — niet alleen op papier, maar ook na kosten en eventuele belastingafrekening.

Dat is een hogere lat dan veel beleggers zich realiseren. Een bedrijf dat er goed uitziet, is niet automatisch beter dan wat er al staat. Wie die lat consequent toepast, handelt minder — niet omdat het moet, maar omdat de meeste ideeën hem niet halen.

Wat de meeste beleggers verkeerd begrijpen

Drukke beleggers denken dat hun activiteit hen voorop in de markt zet. In werkelijkheid blijkt uit veertig jaar onderzoek dat het tegenovergestelde geldt: hoe meer beleggers handelen, hoe slechter ze gemiddeld presteren. Niet ondanks hun activiteit, maar erdoor.

De BTW-les

Niet handelen is geen luiheid. Het is vaak de duurste vaardigheid in beleggen — en de moeilijkste om vol te houden, juist omdat de markt voortdurend om reactie vraagt.