Spanningen tussen ECB en banken bedreigen tijdlijn digitale euro terwijl 25 banken zich aansluiten bij crypto-alliantie

Het plan van de Europese Centrale Bank om de digitale euro tegen 2029 te lanceren, stuit op groeiende weerstand van financiële instellingen die vrezen voor inkomstenverlies. Inmiddels hebben 25 extra banken, waaronder ABN AMRO en Banco de Sabadell, zich aangesloten bij een concurrerend Europees consortium dat werkt aan een cryptomunt die gekoppeld is aan de euro.

De strijd om inkomsten

Het kernconflict draait om de vergoedingen die winkeliers betalen. De ECB wil deze kosten voor het accepteren van digitale eurobetalingen aan banden leggen en de onderliggende infrastructuur gratis aanbieden. Jaarlijks wordt er in de eurozone voor ongeveer €3,4 biljoen aan kaartbetalingen gedaan. Berekeningen van Reuters op basis van ECB-gegevens wijzen uit dat het voorgestelde plafond private betalingsverwerkers jaarlijks €8 miljard tot €9 miljard aan inkomsten kan kosten.

Europese banken zijn bovendien bang dat de digitale euro deposito's zal wegzuigen van commerciële rekeningen naar portemonnees die door de ECB worden gegarandeerd. Om dit effect te beperken, voorziet de wetgeving in een limiet van €3.000 per persoon. Zelfs deze maatregel krijgt kritiek. Voormalig ECB-functionaris Ulrich Bindseil noemde de limiet "een zware nederlaag" en merkte op dat men zou verwachten dat commercieel bankgeld ondergeschikt is aan centralebankgeld, en niet andersom.

Wetgevende impasse

Het verzet uit de financiële sector heeft de wetgeving rond de digitale euro in het Europees Parlement al drie jaar vertraagd. EU-parlementariër Fernando Navarrete, die toeziet op het wetgevingsproces, verklaarde tegenover Reuters dat de onderhandelingen over de exacte rol van de digitale euro nog gaande zijn. Hij verwacht echter voor het einde van de zomer een definitieve stemming.

"Publieke en private partijen bewegen in dezelfde strategische richting, maar hun prikkels en tijdlijnen lopen niet synchroon," aldus Paolo Gusmerini, directeur digitaal bankieren bij PwC.

Concurrerende oplossingen

Terwijl de ECB vasthoudt aan haar gecentraliseerde aanpak, boeken nationale betalingssystemen vooruitgang. Het Spaanse Bizum is deze maand begonnen met het uitbreiden van directe betalingen tussen personen naar winkeliers, terwijl het in Parijs gevestigde Wero een vergelijkbare koers vaart. Het nieuwe bankenconsortium biedt nu nog een extra alternatief.

Deze versnippering baart sommige waarnemers zorgen. Volgens ingewijden uit de sector en functionarissen die door Reuters worden geciteerd, kunnen meerdere parallelle systemen de kwetsbaarheid voor cyberaanvallen en technische storingen vergroten.

De kwestie van soevereiniteit

Europese beleidsmakers hebben de soevereiniteit van het betalingsverkeer verheven tot een strategische prioriteit. Momenteel verwerken Amerikaanse bedrijven bijna tweederde van de kaarttransacties in de eurozone. Visa en Mastercard domineren de markt, samen met groeiende spelers als PayPal en Apple. In een versnipperende wereldorde vrezen beleidsmakers dat de toegang tot betalingssystemen als geopolitiek wapen kan worden ingezet.

De ECB ziet de digitale euro als een manier om een uniform fundament voor betalingen te leggen, iets waar private initiatieven tot nu toe niet in zijn geslaagd. Als wettig betaalmiddel zouden winkeliers verplicht zijn de munt te accepteren, waardoor gemeenschappelijke standaarden in de hele unie worden verspreid.

"Innovatie loopt structureel voor op regelgeving. Je beoordeelt in 2026 een sinaasappel, maar tegen 2029 kan dat een appel of een banaan zijn," waarschuwde Norman Wooding, CEO van cryptodienstverlener Scrypt. Volgens hem werken de vertragingen verlammend.

Hoe vond je dit artikel?