De Nederlandsche Bank luidt de noodklok over afhankelijkheid van Visa, Mastercard en Apple Pay, en pleit voor contant geld en offline pinnen

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft ernstige waarschuwingen afgegeven over kwetsbaarheden in het nationale betalingssysteem. De centrale bank roept op om de afhankelijkheid van dominante Amerikaanse aanbieders zoals Visa, Mastercard, Apple en PayPal te verminderen. In haar nieuwste rapport Visie op Betalen wijst DNB op de risico's van cyberaanvallen, internetstoringen en mogelijke geopolitieke druk die elektronische betalingen kunnen ontwrichten. De bank spoort consumenten en winkeliers aan om hun opties te spreiden om de continuïteit tijdens crises te waarborgen.

De kern van het advies van DNB is een roep om weerbaarheid. Consumenten zouden betaalrekeningen moeten aanhouden bij minstens twee verschillende banken. Op die manier blijft de toegang tot het betalingssysteem intact als één instelling te maken krijgt met een cyberaanval of technische storing. Bijna een kwart van de Nederlanders doet dit al, maar DNB wil dat meer mensen dit voorbeeld volgen, aldus openbare berichtgeving.

Contant geld blijft een cruciale achtervang. DNB raadt via het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer aan om €70 per volwassene en €30 per kind in huis te hebben—genoeg om de eerste levensbehoeften voor drie dagen te dekken als digitale betalingen volledig uitvallen. Om dit te ondersteunen, pleit de bank voor het behoud en de uitbreiding van het netwerk van geldautomaten. Momenteel telt het land 3.737 Geldmaat-automaten, met een wettelijke verplichting voor één automaat binnen een straal van vijf kilometer. DNB stelt voor om het aantal automaten te koppelen aan de bevolkingsgrootte en innovaties zoals compacte, verplaatsbare automaten te onderzoeken.

Een belangrijke innovatie waar DNB voor pleit, is offline pinnen. Winkeliers zouden dit bij kassa's mogelijk moeten maken, zodat transacties lokaal worden geregistreerd en pas worden verwerkt zodra de verbinding is hersteld. Dit wordt al gebruikt op festivals met een slecht bereik; het vereist upgrades van betaalterminals, maar kan winkels operationeel houden tijdens storingen. DNB werkt samen met betaalproviders en winkeliers om dit breed te implementeren.

De scherpste kritiek in het rapport is gericht op de Amerikaanse dominantie. Visa en Mastercard verwerken de meeste kaartbetalingen in Nederland, terwijl Apple Pay en PayPal marktleider zijn in mobiele en online wallets. DNB vreest dat de Amerikaanse overheid via deze bedrijven controle kan uitoefenen en betalingsstromen als drukmiddel in conflicten kan gebruiken—een echo van eerdere waarschuwingen over buitenlandse hackers en politieke risico's. De NOS merkt op dat DNB al langer bezorgd is over de Amerikaanse invloed op Nederlandse pinbetalingen.

Om dit tegen te gaan, stimuleert DNB Europese alternatieven. iDEAL, de populaire Nederlandse online betaalmethode, evolueert naar Wero, gesteund door grote Europese banken die mikken op grensoverschrijdende aantrekkingskracht. De toekomstige digitale euro biedt een andere soevereine optie, waardoor de blootstelling aan Big Tech zoals Apple of Google Pay wordt verminderd. DNB verduidelijkt dat het de banden met niet-Europese partners niet wil verbreken, maar concurrentie wil bevorderen via oplossingen van eigen bodem.

Dit is van belang voor particuliere beleggers in Nederland en België, van wie velen aandelen in deze Amerikaanse giganten bezitten via ETF's of directe belangen. Visa noteert op $317,36 met een koopconsensus en een gemiddeld koersdoel van $375, wat een opwaarts potentieel van 18% impliceert. Mastercard, op $522,34, heeft eveneens een koopadvies met een koersdoel van $545. Apple, de gigant van $3,78 biljoen achter Apple Pay, heeft een Outperform-consensus met koersdoelen op $355 vanaf de huidige $257,46—een potentiële koersrally van 38%. PayPal blijft echter achter op $41,65 met een houdadvies, waarbij koersdoelen van $62,50 wijzen op 50% opwaarts potentieel te midden van concurrentiedruk.

Toch onderstreept het rapport van DNB de niet-financiële risico's. De netwerken van deze bedrijven vormen de basis voor dagelijkse transacties, maar een te grote afhankelijkheid vergroot de systeemkwetsbaarheden. Voor Nederlandse gebruikers verwerkte iDEAL in 2023 miljarden aan betalingen op een veilige manier, maar kaartnetwerken uit het buitenland blijven knelpunten. Geopolitieke spanningen, van wrijvingen tussen de VS en China tot cyberdreigingen door statelijke actoren, verhogen de inzet.

Winkeliers staan ook voor verplichtingen: het adopteren van dubbele pinproviders en offline mogelijkheden. DNB ziet een hybride systeem voor zich dat contant geld, lokale kaarten en Europese apps combineert—minder flitsend dan naadloos betalen met Apple Pay, maar wel veel robuuster.

Kijkend naar de bredere Europese inspanningen, sluiten initiatieven zoals Wero aan bij de inspanningen van de EU voor betalingssoevereiniteit, vergelijkbaar met het Franse Lydia of het Duitse Girocard. De digitale euro, getest door de ECB, zou naadloos kunnen integreren met nationale systemen en programmeerbaar geld bieden zonder Amerikaanse tussenpersonen.

Voor beleggers kan deze toezichthoudende controle de Europese groei van Amerikaanse bedrijven onder druk zetten. Visa en Mastercard halen aanzienlijke inkomsten uit internationale volumes, waarbij Europa een belangrijke markt is. De e-commerce focus van PayPal ondervindt stevigere concurrentie van lokale spelers. De dienstensector van Apple, inclusief betalingen, groeit snel maar trekt de aandacht van mededingingsautoriteiten.

De visie van DNB geeft in crisistijd prioriteit aan beschikbaarheid boven gemak. Door banken te diversifiëren, bescheiden hoeveelheden contant geld aan te houden, offline technologie mogelijk te maken en Europese concurrenten te koesteren, wil Nederland zijn jaarlijkse betalingsstromen van meer dan €1 biljoen beschermen tegen externe schokken. Nederlandse en Belgische beleggers moeten dit streven naar weerbaarheid afwegen tegen de winstgevendheid van de Amerikaanse betalingskoningen—de balans kan verschuiven naarmate Europa zijn onafhankelijkheid opeist.

Hoe vond je dit artikel?