Definitie
Een voortschrijdend gemiddelde (MA, van het Engelse moving average) is het gemiddelde van een koers over een vast aantal perioden, dat met elke nieuwe periode opnieuw wordt berekend. Sluit een aandeel tien dagen lang op verschillende prijzen, dan vormt het tiendaags gemiddelde één punt; de volgende dag schuift het venster één plaats op. Zo ontstaat een vloeiende lijn die korte uitschieters gladstrijkt.
Samengevat in 10 seconden
- Het middelt de koers over een vast venster, bijvoorbeeld 20, 50 of 200 perioden
- Elke nieuwe periode schuift het venster op: de oudste waarde valt weg, de nieuwste komt erbij
- Hoe langer het venster, hoe trager en gladder de lijn reageert
- Het meet de richting van een koers, niet of die koers goedkoop of duur is
- Beleggers gebruiken het vooral om ruis uit een grafiek te halen
Wat een voortschrijdend gemiddelde berekent
De koers van een aandeel of index springt van dag tot dag op en neer. Veel van die beweging is ruis: nieuwsflarden, stemming, toevallige order-drukte. Een voortschrijdend gemiddelde haalt die ruis eruit door niet de losse dagkoers te tonen, maar het gemiddelde van een reeks dagen.
Stel, je neemt het slot van de afgelopen vijf dagen: 10, 11, 12, 11 en 13 euro. Het gemiddelde is 11,40 euro. Komt de volgende dag een slot van 14 euro binnen, dan valt de eerste 10 weg en reken je 11, 12, 11, 13 en 14: gemiddeld 12,20 euro. De lijn kruipt dus mee met de koers, maar met vertraging. Die vertraging is precies de bedoeling. Ze filtert de schokjes weg en laat de onderliggende richting zien.
Het venster bepaalt het karakter van de lijn. Een kort gemiddelde plakt dicht tegen de koers aan en wijst snel van richting. Een lang gemiddelde reageert traag en blijft lang dezelfde kant op wijzen. Geen van beide voorspelt iets; ze vatten samen wat al gebeurd is.
Simpel versus exponentieel: de twee hoofdvormen
Niet elk voortschrijdend gemiddelde weegt de perioden gelijk. De twee bekendste varianten verschillen juist op dat punt.
| Variant | Hoe het weegt | Gedrag |
|---|---|---|
| Simpel (SMA) | Elke periode telt even zwaar | Rustig, traag, gladde lijn |
| Exponentieel (EMA) | Recente perioden tellen zwaarder | Sneller, reageert eerder op een omslag |
| Gewogen (WMA) | Aflopend gewicht, nieuwste het hoogst | Tussen SMA en EMA in |
Het simpele gemiddelde (SMA) is de optelsom gedeeld door het aantal perioden — precies het rekenvoorbeeld hierboven. Het exponentiële gemiddelde (EMA) geeft de jongste koersen een groter gewicht, zodat de lijn een recente draai eerder oppikt. Welke een belegger kiest, hangt af van hoe gevoelig hij de lijn wil hebben: trager en stabieler, of sneller en grilliger.
Waarvoor beleggers het gebruiken
Het voortschrijdend gemiddelde komt vooral uit de technische analyse, de leer die naar koersgrafieken en handelsvolume kijkt in plaats van naar de cijfers van het bedrijf. Drie veelvoorkomende toepassingen:
Een belegger gebruikt de lijn om de richting van een koers af te lezen. Loopt het gemiddelde gestaag omhoog, dan beweegt de onderliggende koers per saldo omhoog; ruisende tussendagen veranderen daar weinig aan.
Verder dient de lijn als referentiepunt. De afstand tussen de dagkoers en het gemiddelde laat zien hoever de koers van zijn eigen gemiddelde is weggelopen. Dat zegt iets over de mate van beweging, niet over of de koers te hoog of te laag staat.
Tot slot combineren sommigen twee gemiddelden met verschillende vensters. Het punt waar een korte en een lange lijn elkaar kruisen, krijgt in de technische analyse een eigen naam en wordt door analisten als signaal gelezen. Of zo'n kruising voorspellende waarde heeft, is omstreden; het beschrijft in elk geval dat de korte termijn van richting is veranderd ten opzichte van de lange.
Welk venster bij welke horizon past
De lengte van het venster koppelt het gemiddelde aan een tijdshorizon. Wie naar dagbewegingen kijkt, neemt een kort venster; wie de lange lijn wil zien, een lang.
| Venster | Wat het toont | Reactiesnelheid |
|---|---|---|
| Kort (bv. 20 perioden) | Beweging op korte termijn | Snel, gevoelig voor ruis |
| Middellang (bv. 50 perioden) | De tussenliggende richting | Gematigd |
| Lang (bv. 200 perioden) | De onderliggende langetermijnlijn | Traag, weinig ruis |
Er bestaat geen "juist" venster. Het is een keuze tussen snelheid en stabiliteit: hoe korter het venster, hoe eerder de lijn meebeweegt, maar ook hoe vaker ze van richting wisselt op beweging die achteraf ruis bleek.
Valkuilen bij het voortschrijdend gemiddelde
Een voortschrijdend gemiddelde loopt per definitie achter de feiten aan. Het beschrijft het verleden en zegt niets met zekerheid over wat komt; een keurig stijgende lijn kan de dag erna omslaan. Beschouw het dus als samenvatting, niet als voorspelling.
Een tweede punt is dat de lijn weinig betekenis heeft als een koers zijwaarts schommelt zonder duidelijke richting. Dan kruist de dagkoers het gemiddelde voortdurend en levert het venster vooral schijnsignalen op.
Let ook op het verschil tussen de varianten. Een SMA en een EMA over hetzelfde venster geven verschillende lijnen; wie ze door elkaar haalt, vergelijkt appels met peren. In Nederland en België houden de AFM respectievelijk de FSMA toezicht op beleggingsdienstverlening; consumenteninformatie in België loopt via Wikifin. Deze uitleg is educatief en geen beleggingsadvies — een voortschrijdend gemiddelde beschrijft koersgedrag en geeft op zichzelf geen koop- of verkoopmoment.
Veelgestelde vragen over voortschrijdend gemiddelde ma
Een SMA telt elke periode even zwaar mee, een EMA geeft de recentste perioden meer gewicht. Daardoor reageert de EMA sneller op een omslag, terwijl de SMA rustiger en gladder verloopt.
Nee. Het vat samen wat de koers al heeft gedaan en loopt altijd achter op de actuele prijs. Het is een beschrijving van het verleden, geen blik in de toekomst.
Dat hangt af van je horizon. Een kort venster (zoals 20 perioden) volgt de korte termijn en reageert snel; een lang venster (zoals 200 perioden) toont de onderliggende lijn en negeert dagruis. Er is geen objectief beste lengte.
Nee. Het meet de richting en de mate van beweging van een koers, niet de waarde van het bedrijf erachter. Of een prijs goedkoop of duur is, volgt niet uit een voortschrijdend gemiddelde.
