Private equity uitgelegd — investeren buiten de beurs

Private equity samengevat

• Private equity koopt belangen in niet-beursgenoteerde bedrijven, vaak via een fonds
• Het beheerteam (de "general partner") stuurt het bedrijf, de beleggers leveren het kapitaal
• Het geld zit jaren vast en is niet dagelijks te verkopen
• Het rendement komt pas bij de verkoop van het bedrijf, niet uit een dagkoers
• Vaak wordt geleend geld (een hefboom) gebruikt om de aankoop te financieren

Wat private equity onderscheidt van beursbeleggen

Bij een beursgenoteerd aandeel koop je een stukje van een bedrijf dat iedereen elke handelsdag kan kopen en verkopen. De koers staat continu op het scherm. Private equity werkt anders: het bedrijf staat niet op een beurs, er is geen dagkoers en je kunt je belang niet zomaar van de hand doen.

In plaats daarvan stap je in een fonds met een vaste looptijd, vaak rond de tien jaar. Het fonds verzamelt geld bij beleggers, koopt daarmee een of meer bedrijven en houdt die aan. Pas wanneer een bedrijf wordt verkocht — aan een ander bedrijf, aan een ander fonds of via een beursgang — stroomt er geld terug naar de beleggers.

De rol verschilt ook. Een beursbelegger is meestal passief. Een private-equityfonds neemt vaak een controlerend belang en bemoeit zich actief met de leiding, de strategie en de financiering van het bedrijf.

Hoe een private-equityfonds is opgebouwd

Een fonds kent twee soorten partijen. De beheerder, de general partner, zoekt de bedrijven uit, doet de aankoop en stuurt achteraf. De investeerders, de limited partners, leggen het kapitaal in maar bemoeien zich niet met de dagelijkse beslissingen. Tot die investeerders horen doorgaans pensioenfondsen, verzekeraars, vermogende particulieren en zogenoemde fondsen-van-fondsen.

Het kapitaal wordt niet in één keer overgemaakt. De beheerder doet een toezegging vooraf en roept het geld stapsgewijs op zodra er een aankoop is — een zogeheten capital call. Aan het einde van de looptijd worden de bedrijven verkocht en wordt de opbrengst verdeeld.

De beheerder verdient op twee manieren. Er is een jaarlijkse beheervergoeding over het toegezegde of geïnvesteerde kapitaal, en daarnaast een aandeel in de winst boven een afgesproken drempel. Dat winstaandeel heet carried interest.

Welke vormen er bestaan

Private equity is een verzamelnaam. Het ene fonds richt zich op startende bedrijven, het andere op grote, gevestigde ondernemingen. De aanpak en het risico lopen daardoor sterk uiteen.

Bij venture capital gaat geld naar jonge bedrijven die nog moeten bewijzen dat hun model werkt. Veel van die bedrijven halen het niet, maar een enkele winnaar kan het hele fonds dragen. Bij een buy-out koopt het fonds juist een volwassen bedrijf, vaak met een flinke lening erbij, om het over een paar jaar efficiënter en winstgevender te maken. Growth capital zit ertussenin: kapitaal voor een bedrijf dat al draait maar wil uitbreiden. Een laatste categorie zijn turnaround-fondsen die bedrijven in nood opkopen en proberen te redden.

Waarvoor beleggers en bedrijven het gebruiken

Voor het bedrijf is private equity een manier om aan kapitaal te komen zonder naar de beurs te gaan, plus een beheerder die meedenkt over groei. Een familiebedrijf zonder opvolger kan zo verkocht worden; een startend bedrijf krijgt geld om door te ontwikkelen.

Voor de belegger is het een poging om een hoger rendement te halen dan op de beurs, in ruil voor het opgeven van dagelijkse verhandelbaarheid. Een concreet voorbeeld: een fonds koopt een middelgrote producent voor een bedrag dat deels met een lening is betaald, verbetert in vier jaar de winstgevendheid, lost een deel van de schuld af en verkoopt het bedrijf daarna door. De winst zit in het verschil tussen aankoop- en verkoopprijs, minus de kosten en de rente op de lening.

Risico's en aandachtspunten bij private equity

De keerzijde van het mogelijke rendement is dat je flexibiliteit en zekerheid inlevert. Een paar punten die rechtstreeks uit de structuur volgen:

• Illiquiditeit. Je geld zit jaren vast. Tussentijds uitstappen kan meestal niet, of alleen met een flinke korting.
• Hefboomrisico. Een buy-out leunt vaak op geleend geld. Valt de winst tegen, dan drukt de rente zwaar en kan een verlies worden uitvergroot.
• Kosten. De beheervergoeding en de carried interest knabbelen aan het brutorendement. Een hoog brutoresultaat kan netto fors lager uitvallen.
• Waardering. Zonder dagkoers is de tussentijdse waarde een schatting van de beheerder, geen marktprijs.
• Toegang en spreiding. Het merendeel van de fondsen staat alleen open voor grote of professionele beleggers, met hoge minimuminleg.

In Nederland houdt de AFM toezicht op beleggingsdiensten en op de informatie die je als belegger krijgt; DNB ziet toe op de soliditeit van instellingen. In België is de FSMA de toezichthouder, met consumenteninformatie via Wikifin. Beheerders van dit soort fondsen vallen Europees onder de richtlijn voor alternatieve beleggingsfondsen. Deze uitleg is educatief en geen beleggingsadvies.