Definitie
Devaluatie is het bewust verlagen van de officiële wisselkoers van een munt door de overheid of centrale bank, binnen een systeem van vaste of gestuurde koersen. Eén eenheid van de munt koopt daarna minder buitenlandse valuta. Stond een peso eerst op 10 per euro en wordt hij gedevalueerd naar 12,5 per euro, dan is dezelfde peso in euro's minder waard geworden.
Devaluatie in vijf kernpunten
- Devaluatie is een bewuste verlaging van een vaste wisselkoers door een land zelf
- Het maakt de eigen export goedkoper en buitenlandse import duurder
- Het verschilt van depreciatie, dat door de vrije markt ontstaat
- Voor eurolanden bestaat een eigen devaluatie niet meer: de euro zweeft vrij
- Voor een belegger raakt het vooral de waarde van bezittingen in de gedevalueerde munt
Wat devaluatie precies betekent
Een land kan zijn munt op verschillende manieren beheren. In een systeem van vaste wisselkoersen koppelt de centrale bank de eigen munt aan een anker, zoals de Amerikaanse dollar, de euro of een mandje valuta. Die koppeling houdt de koers binnen een afgesproken bandbreedte.
Devaluatie is de officiële stap waarmee het land die afgesproken koers naar beneden bijstelt. Het is dus een beleidsbeslissing, geen marktbeweging. Na de stap heb je voor één eenheid binnenlandse munt minder buitenlandse valuta in handen.
Het omgekeerde bestaat ook. Verhoogt een land de vaste koers van zijn munt, dan heet dat revaluatie. Beide begrippen horen bij een gestuurd koerssysteem, niet bij een munt die vrij op de markt beweegt.
Devaluatie versus depreciatie: waar ligt de grens?
De twee woorden worden vaak door elkaar gebruikt, maar de achtergrond verschilt wezenlijk. Het verschil zit in wie aan de knoppen zit: een autoriteit die een besluit neemt, of een markt die haar werk doet. De onderstaande tabel zet die scheidslijn op een rij.
| Kenmerk | Devaluatie | Depreciatie |
|---|---|---|
| Oorzaak | Besluit van overheid of centrale bank | Vraag en aanbod op de valutamarkt |
| Koerssysteem | Vaste of gestuurde wisselkoers | Vrij zwevende wisselkoers |
| Snelheid | In één stap, op een aangekondigd moment | Geleidelijk en doorlopend |
| Sturing | Bewust gekozen | Niet rechtstreeks gestuurd |
Omdat de euro een vrij zwevende munt is, kunnen Nederland en België hun gezamenlijke munt niet zelf devalueren. Wat je voor de euro op de markt ziet gebeuren, is depreciatie of appreciatie. Vóór de invoering van de euro kende België dit nog wel: de Belgische frank is in het verleden meermaals gedevalueerd om de concurrentiepositie te herstellen.
Waarom een land zijn munt devalueert
Een devaluatie is meestal een poging om een economisch probleem op te lossen. De achterliggende redenen lopen uiteen, maar draaien vaak om dezelfde mechaniek: een goedkopere munt verandert prijzen voor het buitenland.
Een belangrijk motief is de export aanjagen. Producten uit het land worden in vreemde valuta goedkoper, waardoor buitenlandse kopers er meer van afnemen. Tegelijk wordt import duurder, wat de eigen producenten beschermt.
Een tweede reden is het verdedigen van de schatkist of de handelsbalans. Loopt een land structureel meer geld weg naar het buitenland dan er binnenkomt, dan kan een lagere koers dat verschil verkleinen. Soms is devaluatie ook simpelweg een erkenning dat de oude vaste koers niet langer houdbaar is en de reserves opraken.
Een concreet voorbeeld maakt het tastbaar. Stel dat een fabriek in een land met een vaste koers een machine verkoopt voor 100.000 in eigen munt. Bij een koers van 10 per euro betaalt een Europese koper 10.000 euro. Devalueert het land naar 12,5 per euro, dan kost diezelfde machine de Europeaan nog maar 8.000 euro. De export wordt aantrekkelijker, terwijl een geïmporteerde grondstof voor de fabriek juist duurder wordt.
Wat een devaluatie met je belegging doet
Voor een belegger telt vooral in welke munt je bezittingen staan. Heb je geld, obligaties of aandelen genoteerd in een munt die devalueert, dan daalt de waarde daarvan omgerekend naar euro's. Je papieren rendement in de lokale munt kan gelijk blijven, terwijl je in euro's verlies lijdt.
Dit heet valutarisico. Het speelt bij elke belegging buiten de eurozone, en sterker bij landen met een kwetsbare munt of een vaste koers die onder druk staat. Een fonds of ETF die in opkomende markten belegt, draagt dit risico ingebakken mee.
Voor bedrijven werkt het twee kanten op. Een exporteur in het gedevalueerde land kan profiteren, terwijl een onderneming die veel in vreemde valuta inkoopt of leent juist hogere kosten ziet. De netto-uitkomst verschilt per bedrijf en per situatie.
Welke risico's brengt een devaluatie mee?
Een devaluatie lost zelden alle problemen op en brengt eigen risico's mee. De duurdere import kan de prijzen in het land opdrijven, wat de inflatie aanwakkert. Dat tast de koopkracht aan en kan de aanvankelijke voordelen deels uithollen.
Ook het vertrouwen speelt mee. Een onverwachte devaluatie kan beleggers doen vrezen voor een volgende, waardoor kapitaal het land verlaat en de munt verder onder druk komt. Voor wie spaargeld of beleggingen in zo'n munt aanhoudt, kan de waarde snel verschuiven.
In de eurozone valt het muntbeleid onder de Europese Centrale Bank; De Nederlandsche Bank (DNB) en de Belgische toezichthouders bewaken daarnaast de stabiliteit van het financiële stelsel. Een land als Nederland of België kan dus niet eigenhandig devalueren. Deze uitleg is educatief en geen beleggingsadvies.
Veelgestelde vragen over devaluatie
Nee. Devaluatie verlaagt de wisselkoers tegenover andere munten, terwijl inflatie de prijzen binnen een land laat stijgen. Wel kan een devaluatie inflatie veroorzaken, doordat geïmporteerde goederen duurder worden.
Nee, niet op de manier van een land met een vaste koers. De euro zweeft vrij op de valutamarkt, dus zijn koers daalt of stijgt door vraag en aanbod — dat is depreciatie of appreciatie, geen devaluatie.
De overheid of centrale bank van een land met een vast koerssysteem. Het is een aangekondigde beleidsstap, anders dan een marktbeweging die niemand rechtstreeks stuurt.
Staan je aandelen in een munt die devalueert, dan daalt hun waarde omgerekend naar euro's, ook als de koers in de lokale munt gelijk blijft. Dit valutarisico hoort bij beleggen buiten de eurozone.
