Cryptomarkt uitgelegd — hoe de markt voor crypto werkt

Cryptomarkt samengevat

• De cryptomarkt verhandelt cryptovaluta wereldwijd en zonder vaste handelsuren
• Er is geen centrale beurs: handel loopt via talloze losse platformen
• Koersen kunnen op één dag fors stijgen of dalen
• De prijs komt puur tot stand uit vraag en aanbod, zonder onderliggende kasstroom
• In de EU geldt sinds kort de MiCA-verordening als wettelijk kader

Wat de cryptomarkt onderscheidt van een beurs

Een aandelenbeurs zoals Euronext Amsterdam heeft een centrale plek waar kopers en verkopers samenkomen, met vaste openingstijden en een toezichthouder die de gang van zaken bewaakt. De cryptomarkt werkt anders. Hij bestaat uit een netwerk van losse handelsplatformen die onderling concurreren, ieder met een eigen orderboek en eigen prijzen.

Daardoor kan dezelfde munt op twee platformen tegelijk net een andere koers hebben. De markt sluit nooit: ook 's nachts en in het weekend wordt er gehandeld. Voor de belegger betekent dat een koers die continu beweegt.

Hoe de prijs op de cryptomarkt ontstaat

De koers van een cryptomunt komt tot stand uit het samenspel van kopers en verkopers op de platformen. Wil je kopen tegen de laagste verkoopprijs, dan gaat de munt over en verschuift de koers een fractie. Bij een aandeel staat achter die prijs een bedrijf dat omzet draait en winst kan uitkeren. Bij de meerderheid van de cryptovaluta ontbreekt zo'n onderliggende kasstroom.

Dat verklaart waarom de cryptomarkt zo sterk kan bewegen. De prijs leunt vooral op wat deelnemers bereid zijn te betalen, en die bereidheid kan snel omslaan door nieuws, verwachtingen of stemming. Een groot kooporder kan de koers omhoog stuwen, een golf van verkopers kan hem in korte tijd onderuit halen.

Waarvoor de cryptomarkt wordt gebruikt

Beleggers gebruiken de cryptomarkt voor uiteenlopende doelen. Een deel koopt cryptovaluta in de hoop op koerswinst. Anderen willen een munt aanhouden als spreiding naast aandelen en obligaties, of gebruiken bepaalde munten om te betalen of waarde over te dragen zonder tussenkomst van een bank.

Een praktijkvoorbeeld maakt het concreet. Iemand zet 's avonds een order in om bitcoin te kopen via een handelsplatform. Omdat de markt doorloopt, wordt de order ook na sluiting van de aandelenbeurzen uitgevoerd. De volgende ochtend kan de koers door nieuws uit een andere tijdzone alweer flink zijn opgeschoven — naar boven of naar beneden.

Welke soorten deelnemers en producten er zijn

De cryptomarkt kent verschillende typen munten. Naast de bekende coins als bitcoin bestaan er stablecoins, die hun waarde proberen te koppelen aan bijvoorbeeld de euro of dollar, en talloze kleinere munten met sterk wisselende verhandelbaarheid. Daarnaast zijn er afgeleide producten waarmee beleggers op koersbewegingen inspelen zonder de munt zelf te bezitten.

De deelnemers lopen uiteen van particuliere beleggers tot grote handelshuizen. Die mix bepaalt mee hoe diep de markt is: bij een munt met veel handel komt een grote order makkelijker tot stand dan bij een munt waarin nauwelijks wordt gehandeld.

Risico's en regelgeving op de cryptomarkt

De keerzijde van de continue handel en de sterke schommelingen is het risico. Koersen kunnen in korte tijd fors dalen, de waarde van een munt kan in theorie tot vrijwel nul teruglopen, en niet elk platform of product valt onder dezelfde bescherming als gereguleerde beleggingen. Wie crypto aanhoudt, draagt zelf het risico van verlies en van technische zaken zoals het beheer van toegangssleutels.

In de Europese Unie is de markt sinds kort wettelijk verankerd via de MiCA-verordening (Markets in Crypto-Assets), die eisen stelt aan aanbieders van crypto-activadiensten. In Nederland houdt de AFM toezicht en geeft zij consumenteninformatie over crypto; DNB speelt een rol bij het toezicht op aanbieders. In België ligt het toezicht bij de FSMA, die bij reclame voor crypto een verplichte risicowaarschuwing voorschrijft; consumenteninformatie loopt onder meer via Wikifin. Crypto valt niet onder het depositogarantiestelsel zoals spaargeld dat wel doet.

Deze uitleg is educatief en bedoeld om de werking van de cryptomarkt te beschrijven, niet om te adviseren over kopen of verkopen.

Valkuilen op de cryptomarkt

Let op het verschil tussen koersen op verschillende platformen, op kosten die per platform sterk uiteenlopen, en op de verhandelbaarheid van kleinere munten. Een munt die vandaag fors beweegt, kan morgen nauwelijks koper of verkoper vinden. Reken niet met de waarde van gisteren: op de cryptomarkt kan die binnen één dag wezenlijk anders liggen.