Iedereen kan leren beleggen

Beleggen is minder complex dan veel mensen denken. Je hoeft niet elke dag de beurs te volgen, jaarverslagen te lezen en op nieuws te handelen om verstandig te beleggen. Toch proberen ontzettend veel mensen met alle beschikbare informatie in te schatten wat de onderliggende bedrijven op de lange termijn gaan verdienen en wat dus de aandelen waard zijn. Uit onderzoek blijkt keer op keer dat een individuele belegger (amateur of gelouterde professional) dat niet beter weet dan de markt. Daarom zijn breed spreiden, lage kosten, tijd en discipline voor veel beleggers belangrijker dan voortdurend reageren en proberen te raden wat en wanneer je moet kopen of verkopen.

Hoe komt de beurskoers tot stand?

Een koers is de prijs waartegen kopers en verkopers elkaar op dat moment vinden. De koper vindt het aandeel aantrekkelijk genoeg. De verkoper vindt het geld aantrekkelijker. Samen vormen zij de prijs die jij op je scherm ziet.

Die prijs is geen waarheid. Bedrijven kunnen te duur of te goedkoop zijn. Markten kunnen overdrijven. Beleggers kunnen in paniek raken of juist te optimistisch worden.

Waarom kennis niet meer rendement oplevert

Veel beginnende beleggers denken dat ze beter beleggen door zich diep in de markt te verdiepen. Een bedrijf publiceert sterke cijfers. Een analist verhoogt zijn koersdoel. Een orderboek ziet er goed uit. Een bekende belegger stapt in.

Het probleem: zodra nieuws openbaar is, kan iedereen erop handelen. De koers past zich vaak snel aan. Niet omdat de markt altijd precies gelijk heeft, maar omdat veel partijen tegelijk proberen de waarde van dat nieuws te bepalen.

Wat de koers morgen beweegt, is meestal informatie die vandaag nog niet bekend is. Een onverwachte winstwaarschuwing. Een nieuwe concurrent. Een renteverandering. Een geopolitieke schok. Juist dat maakt voorspellen zo moeilijk.

Professionele beleggers doen het slechter dan de markt

Professionele fondsbeheerders zijn een nuttige meetgroep. Zij hebben analisten, data terminals, bedrijfsbezoeken, modellen en ervaring. Als publieke informatie eenvoudig tot voordeel leidt, zou je verwachten dat veel actieve fondsen hun index structureel verslaan.

Dat gebeurt meestal niet. SPIVA-rapporten van S&P meten al jaren hoeveel actieve fondsen beter presteren dan hun benchmark. Over lange perioden blijft de meerderheid tot grote meerderheid achter. Niet omdat alle beheerders slecht zijn, maar omdat de lat hoog ligt en kosten zeker zijn.

Dit zegt niet dat niemand ooit de markt verslaat. Het zegt dat structureel beter presteren zeldzaam is, zeker na kosten, belasting en fouten. De winnaar van gisteren is bovendien zelden automatisch de winnaar van morgen.

De kracht van kennis

Dit betekent niet dat kennis van beleggen en bedrijven waardeloos is. Het betekent dat kennis iets anders doet dan veel beleggers hopen.

Kennis helpt je begrijpen wat je bezit. Hoe verdient het bedrijf geld? Hoe sterk is de balans? Heeft het bedrijf een structurele concurrentievoorsprong? Is de waardering redelijk in verhouding tot winst, kasstroom en groei? Welke risico's zie je als het tegenzit?

Dat zijn belangrijke vragen. Ze helpen vooral bij bewust beleggen. Ze geven alleen geen betrouwbare voorspelling van de koers van volgende week.

Dat de markt moeilijk te verslaan is, klinkt ontmoedigend. Voor de meeste beleggers is het juist goed nieuws. Je hoeft niet slimmer te zijn dan de markt om vermogen op te bouwen. Je hoeft niet elk nieuwsbericht te volgen. Je hoeft niet te weten welk aandeel volgend jaar wint. Je kunt ook kiezen voor een gespreide portefeuille die de markt breed benadert.

Waarschijnlijk heb je weleens gehoord dat een pijltjes gooiende aap, net zulke goede resultaten behaalt als een professional. Dat is exact om deze reden.

Verdieping — efficiënte markten.

De gedachte dat bekende informatie snel in koersen wordt verwerkt, heet de efficiente-markthypothese. Die zegt niet dat prijzen altijd juist zijn. Ze zegt dat het moeilijk is om met openbare informatie structureel voordeel te halen, omdat veel andere beleggers dezelfde informatie zien en erop handelen. Stel je voor, iedere dag zijn miljoenen mensen, waaronder analisten van alle banken, met alle mogelijke algoritmes en snelle computers aan het bestuderen welke aandelen onder hun waarde worden verhandeld. Zij bepalen ieder moment van de dag de prijzen op basis van alle kennis die zij samen bezitten.

Onderzoek laat zien dat deze gezamenlijke prijsvorming moeilijk te verslaan is. Niet omdat prijzen perfect zijn, maar omdat veel partijen tegelijk proberen dezelfde informatie te beoordelen en erop handelen.

De zwakke vorm zegt dat historische koersinformatie grotendeels in de prijs zit. Daarom is het moeilijk om met grafiek patronen na kosten structureel beter te presteren.

De semi-sterke vorm zegt dat openbaar beschikbare informatie snel in de koers wordt verwerkt. Fundamentele analyse helpt om te begrijpen wat je bezit, maar levert niet automatisch een voorsprong op informatie die iedereen kan zien.

De sterke vorm zegt dat zelfs niet-openbare informatie in prijzen zit. Die vorm is het minst houdbaar. Handel met voorkennis is niet voor niets verboden.

In de academische verdieping van deze curus wordt dit verder uitgewerkt. Daar gaat het om Fama, Sharpe, Grossman-Stiglitz, Shiller en het debat over wat markten wel en niet efficiënt maakt.

Wat de meeste beleggers verkeerd begrijpen

Veel beleggers denken dat een goed verhaal hetzelfde is als een goede belegging. Dat is niet zo. Een goed verhaal kan volledig waar zijn en toch al in de koers verwerkt zijn. "AI wordt belangrijk" was geen voorsprong zodra iedereen dat zag. De vraag is welke bedrijven eraan verdienen, hoeveel winst daaruit volgt, hoeveel groei al in de prijs zit, en welke verwachtingen te hoog zijn. Een mening over de toekomst is niet genoeg. Een belegger moet ook gelijk hebben over prijs, timing, risico en geduld.

De BTW-les

Niet kunnen voorspellen is geen tekortkoming. Het is de uitgangspositie. De goede belegger bouwt een aanpak die ook werkt zonder glazen bol: breed waar hij geen voorspelling nodig heeft, actief waar hij een onderbouwde reden heeft, en altijd met respect voor wat de markt al weet.

Toets je inzicht

1*.6 — Het echte geheim achter succesvol beleggen.*