Orderportefeuilles voor gasturbines lopen door tot 2031 door groeiende stroomvraag van AI

Een zware gasturbine die vandaag bij GE Vernova wordt besteld, komt pas in 2031 aan. Dat bevestigde het bedrijf tijdens zijn winstpresentatie op 22 juli. Die levertijd vormt de bottleneck onder elk plan voor datacenterstroom dat de afgelopen twee jaar is aangekondigd.

Het probleem is er een van snelheid. Volgens Goldman Sachs stijgt de Amerikaanse stroomvraag van datacenters van 31 gigawatt in 2025 naar 66 gigawatt in 2027. De jaarlijkse capaciteitsuitbreiding versnelt daarbij van 8,5 gigawatt vorig jaar naar een geplande 36,3 gigawatt in 2027. Alleen al de verwachte vraag in dat jaar overtreft wat de hele wereldwijde turbine-industrie in twaalf maanden redelijkerwijs kan bouwen. GE Vernova produceert wereldwijd in totaal ongeveer 20 gigawatt per jaar, en slechts een vijfde van de gecontracteerde capaciteit is sowieso al voor datacenters bestemd.

Waarom de grote fabrikanten niet gewoon sneller kunnen bouwen

Siemens Energy sloot zijn derde fiscale kwartaal, op 30 juni, af met een orderportefeuille van 69 gigawatt aan gasturbines. Het bedrijf boekte 15 gigawatt aan nieuwe orders en leverde 6 gigawatt. Levertijden lopen inmiddels op tot drie jaar of meer. Topman Christian Bruch vertelde analisten dat de bedienbare markt kan oplopen tot 120 gigawatt per jaar, waarvan ongeveer de helft in de Verenigde Staten.

De orderportefeuille en gereserveerde productieslots van GE Vernova bereikten eind het tweede kwartaal 116 gigawatt, tegenover 100 gigawatt drie maanden eerder. Het management verwacht dat er in december minstens 125 gigawatt gecontracteerd is. Mitsubishi Heavy Industries meldde op 6 augustus een orderportefeuille van 35 gigawatt voor grote turbines, tegenover 23 gigawatt een jaar eerder. De financieel directeur zei dat het bedrijf "selectiever wordt in de projecten waarvoor we contracten sluiten."

De drie cijfers zijn niet één op één vergelijkbaar: het totaal van GE Vernova bestaat uit 53 gigawatt aan vaste orders en 63 gigawatt aan betaalde opties, dat van Siemens Energy is een zuivere vaste orderportefeuille, en dat van Mitsubishi laat kleinere turbinelijnen buiten beschouwing. Toch wijzen alle drie dezelfde kant op. Wereldwijde orders voor gasturbines bereikten in het tweede kwartaal een record van 38 gigawatt, een stijging van 71% op jaarbasis. Onderzoeksbureau Wood Mackenzie schat de wereldwijde productiecapaciteit op 60 tot 70 gigawatt per jaar, tegenover ongeveer 110 gigawatt aan orders.

Het knelpunt zit niet bij staal of gastoevoer, maar in de smalle productieketen erachter. De gietstukken voor het hete gedeelte van de turbine, de schoepen die functioneren in het gaspad van 1.000 graden, komen van een klein aantal gespecialiseerde gieterijen. De vakkundige lassers en machinebankwerkers die nodig zijn om de machines te bouwen, werden een decennium geleden grotendeels ontslagen en nooit vervangen. De gemiddelde levertijd voor een nieuwe gasgestookte centrale met gecombineerde cyclus liep op van drieënhalf jaar in 2023 naar ongeveer vijf jaar nu, en tot zeven jaar voor de grootste zware modellen.

Wat het tekort nu al kost

Het duidelijkste beeld van de kosten van dit tekort kwam van de grootste stroommarkt van het land. De capaciteitsveiling van PJM Interconnection voor het leveringsjaar 2028/2029, gehouden op 14 juli, sloot voor het derde jaar op rij af op het wettelijke maximum van $325 per megawattdag. Er werd 138.318 megawatt aan capaciteit ingekocht, ongeveer 6.831 megawatt onder het eigen betrouwbaarheidsdoel van PJM, terwijl slechts 525 megawatt aan nieuwe opwekking werd toegewezen. Volgens de modellen van PJM zou de prijs zonder dat maximum nog hoger zijn uitgekomen: $554,72 per megawattdag voor het hele systeem en $776,69 in de ComEd-zone rond Chicago.

Turbineprijzen bewegen mee met het tekort, niet met de brandstofkosten. BloombergNEF becijferde de gemiddelde prijs van een gasgestookte centrale met gecombineerde cyclus vorig jaar op $2.157 per kilowatt, tegenover minder dan $1.500 in 2023. Wood Mackenzie verwacht dat de turbineprijzen alleen al eind 2027 oplopen tot $600 per kilowatt, een stijging van 195% ten opzichte van 2019. Aardgas zelf is niet de oorzaak van die stijging: de spotprijs van Henry Hub lag half augustus rond $2,79 per miljoen BTU, dicht bij het vijfjaarsgemiddelde.

GE Vernova profiteert daar rechtstreeks van. Orders voor apparatuur in de eerste helft van 2026 werden meer dan 20% hoger geprijsd dan in het vierde kwartaal van 2025. Het bedrijf genereerde in het tweede kwartaal $5,1 miljard aan vrije kasstroom, geholpen door een voordeel van $6,4 miljard aan werkkapitaal dankzij aanbetalingen van klanten voor gereserveerde productieslots.

Vraagverwachtingen worden nu al naar beneden bijgesteld

Een deel van de verwachte vraag achter deze orderportefeuilles begint af te zwakken. Energiebedrijf Exelon verlaagde op 30 juli zijn "zeer waarschijnlijke" prognose voor de stroomvraag van datacenters van ongeveer 18 gigawatt naar circa 11 gigawatt, een daling van bijna 40%. De bredere pijplijn van aansluitingsaanvragen daalde in één kwartaal van ongeveer 43 gigawatt naar 25 gigawatt. Slechts ongeveer 4 gigawatt daarvan is gedekt door ondertekende transportovereenkomsten met onderpand. "We filteren nu speculatieve projecten eruit, en dat geeft ons vroegtijdig zicht op wat echt is," zei financieel directeur Jeanne Jones van Exelon.

Texas gelastte op 3 augustus een audit van alle datacenters in de aansluitingswachtrij van zijn netbeheerder, nadat de aanvragen waren opgelopen tot ongeveer 474 gigawatt, ongeveer vijf keer de recordpiekvraag van de staat. Netbeheerder ERCOT schortte de aansluitingsprocedure voor grote afnemers binnen enkele uren op. Onderzoeksbureau BloombergNEF schat dat de pauze bijna 50 gigawatt aan capaciteit kan vertragen, ongeveer een vijfde van de nationale datacenterpijplijn. New York had in juli al een stop ingesteld op nieuwe goedkeuringen voor grote afnemers. Goldman Sachs zelf gaat ervan uit dat slechts 50% tot 60% van de geplande datacentercapaciteit de komende twee jaar op tijd wordt opgeleverd.

Turbineslots die deze maand worden besteld, komen rond 2030 of 2031 aan, ongeacht hoeveel van de onderliggende vraag uiteindelijk daadwerkelijk ontstaat. De fabrikanten hebben hun orderportefeuilles zo ingericht, met betaalde slotreserveringen die klanten kwijtraken als projecten niet doorgaan, dat het financiële risico van overbestelling bij de ontwikkelaars van datacenters ligt, en niet bij de turbinefabrikanten zelf.

Hoe vond je dit artikel?