ECB-directielid Lane ziet nog geen sterke doorwerking van dure energie

De hoge energieprijzen hebben tot nu toe niet geleid tot sterke tweede-ronde-effecten op de inflatie in de eurozone. Dat zegt Philip Lane, directielid van de Europese Centrale Bank (ECB), in een vraaggesprek met het Italiaanse persbureau Ansa. Het gesprek vond plaats op 1 oktober. De ECB publiceerde het dinsdag 6 oktober.

Met tweede-ronde-effecten bedoelen centrale banken dat duurdere energie doorwerkt in lonen en in de prijzen van andere goederen en diensten. De inflatie raakt dan breder en hardnekkiger verankerd. Volgens Lane blijft de ECB die doorwerking volgen. Hoe sterk de doorwerking naar de rest van de economie uiteindelijk wordt, noemt hij onzeker.

Geen keuze tussen de scenario's

De ECB werkt met scenario's die verschillende paden voor de olie- en gasprijs doorrekenen. Volgens Lane liggen de energieprijzen nu hoger dan in het basisscenario. Toch vindt hij het te simpel om te zeggen dat de eurozone in het basisscenario of in het ongunstige scenario zit. Elk scenario gaat namelijk ook uit van een bepaalde snelheid en kracht van de doorwerking naar de bredere inflatie. Juist die doorwerking blijft tot nu toe beperkt.

Met het vraaggesprek verfijnt Lane de boodschap uit zijn toespraak van maandag 5 oktober op een ECB-conferentie in Frankfurt. Daar zei hij dat de ECB op het 'middenpad' blijft, met een afgemeten reactie op de hoge inflatie. Volgens een voetnoot bij de toespraak geeft die zijn persoonlijke opvatting weer, niet het standpunt van de hele ECB-raad.

Wat de inflatiecijfers laten zien

Lane onderbouwde dat beeld in zijn toespraak met de cijfers over september. De inflatie in de eurozone kwam uit op 3,8%. De energieprijzen stegen met 18,8% en de inflatie zonder energie bedroeg 2,3%. In het vierde kwartaal van 2025, vóór de energieschok, was de totale inflatie 2,1%. De inflatie zonder energie lag toen op 2,4%.

De kerninflatie, zonder energie en voedsel, steeg van 2,4% naar 2,5%. De inflatie bij diensten daalde van 3,4% naar 3,2%. Volgens Lane wijzen de maatstaven voor de onderliggende inflatie er daarom niet op dat de inflatie op middellange termijn structureel hoger ligt. In de ramingen van september verwacht de ECB wel dat de inflatie zonder energie oploopt tot gemiddeld 2,6% in 2027. Dat komt vooral doordat de hogere energieprijzen met vertraging doorwerken in andere sectoren.

Drie remmen op de vraag

Lane wees op drie krachten die de groei afremmen en daarmee ook de prijsdruk verlichten. De eerste is de energieprijs zelf. Huishoudens en bedrijven verliezen koopkracht en winst, en onzekerheid leidt tot meer sparen en uitgestelde investeringen. Lane spreekt van vraagvernietiging. Als al het andere gelijk blijft, kan die volgens hem beperken hoeveel de ECB haar beleid nog moet aanscherpen.

De tweede rem is de overheid. De begrotingen stimuleren de economie dit jaar met 0,5 procentpunt. Volgens ECB-economen slaat dat in 2027 en 2028 om in een verkrapping van 0,4 en 0,2 procentpunt. In het vraaggesprek pleit Lane voor gerichte steun aan mensen met lage inkomens. Brede steun vergroot volgens hem de vraag en helpt de inflatie niet terug naar 2%.

De derde rem is de gestegen langetermijnrente. Lane noemt kunstmatige intelligentie wereldwijd het grootste vraagstuk. Amerikaanse bedrijven lenen veel op lange termijn om hun AI-investeringen te betalen. Dat is volgens hem een van de oorzaken van de hogere rente. De Europese AI-investeringen zijn veel kleiner, waardoor de hogere rente vooral de financieringsvoorwaarden in de eurozone verkrapt. Een rentestijging die vooral door wereldwijde factoren komt, remt volgens Lane de Europese economie en drukt op zichzelf de inflatie. Die analyse weegt de ECB mee bij het bepalen van de beleidsrente.

Geen vastgelegd rentepad

De ECB verhoogde haar beleidsrente in juni en september van 2,00% naar 2,50%. Volgens Lane was dat verstandig, gezien de energieschok. Hij benadrukte wel dat de bank geen vooraf vastgelegd rentepad volgt. Over elke volgende stap besluit de ECB per vergadering, op basis van de binnenkomende cijfers.

Hoe vond je dit artikel?