Dimon waarschuwt voor verborgen hefboomwerking na instorting van AI-fonds waarbij JPMorgan betrokken was

JPMorgan Chase-CEO Jamie Dimon sloeg op 6 augustus alarm over de risico's van hefboomwerking op financiële markten. Dat deed hij enkele dagen na de instorting van het op AI gerichte hedgefonds Situational Awareness — een fonds waarvoor JPMorgan zelf als een van de voornaamste prime brokers optrad.

"De schulden op basis van onderpand zijn hoger dan ooit," zei Dimon tegen CNBC's Leslie Picker. Hij voegde daaraan toe dat de werkelijke omvang van het geleende geld nog groter is, omdat een groot deel ervan "verborgen" zit in vormen van hefboomwerking die niet in de officiële cijfers verschijnen. Denk aan posities bij prime brokers, hedgefondsen, ETF's en arbitragestrategieën in staatsobligaties.

Hoe Situational Awareness ten val kwam

De achtergrond van Dimons uitspraken is de snelle ineenstorting van Situational Awareness, het AI-hedgefonds van de 24-jarige Leopold Aschenbrenner, voormalig onderzoeker bij OpenAI. Het fonds had over de eerste helft van 2026 een nettorendement van 439% gerapporteerd en groeide van een paar honderd miljoen dollar naar ongeveer 45 miljard dollar aan vermogen. Die prestatie was gebouwd op zwaar geleend geld: bij een hefboom van ongeveer 4x controleerde een eigen vermogen van 20 miljard dollar zo'n 80 miljard dollar aan posities. Dat betekende dat een daling van 25% in die posities het volledige eigen vermogen zou wegvagen.

Dat is in essentie wat er gebeurde. In juli trof een dubbele klap het fonds: de longposities in AI-infrastructuurbedrijven zoals CoreWeave, SanDisk, Bloom Energy en SK Hynix daalden fors, terwijl shortposities in softwarebedrijven als Adobe en Oracle de verkeerde kant op bewogen in plaats van het fonds te beschermen. De verliezen liepen op tot meer dan 30 miljard dollar, wat leidde tot margin calls die het fonds niet op de gebruikelijke manier kon opvangen.

Om een chaotische liquidatie van zo'n 80 miljard dollar aan beursgenoteerde aandelenposities te voorkomen — wat had kunnen leiden tot een veel bredere uitverkoop in de techsector — onderhandelde Situational Awareness over een snelle verkoop van zijn beursportefeuille aan Citadel van Ken Griffin. Belegger Ross Gerber stelde dat de gedwongen afwikkeling een groot deel van de bredere techuitverkoop van de afgelopen maand veroorzaakte. Mike Novogratz van Galaxy Digital omschreef het als de meest catastrofale instorting van een hedgefonds in zijn carrière.

Wat de interventie van Citadel voorkwam

De mechanismen achter dit bijna-ongeluk zijn belangrijk. Wanneer een zwaar gefinancierd fonds margin calls krijgt, kunnen concurrerende handelaren de druk opvoeren door gerelateerde aandelen short te verkopen, wat verdere gedwongen verkopen uitlokt. Voormalig hedgefondsmanager Martin Shkreli beschreef deze dynamiek in de nasleep van de crisis. Als Citadel niet was ingesprongen om de posities op ordelijke wijze over te nemen, had de gedwongen verkoop van 80 miljard dollar aan AI-aandelen de koersen mogelijk nog eens 50 tot 70% verder omlaag kunnen sturen, ver voorbij de al geleden verliezen.

Dimon erkende de kwestie rechtstreeks. Hij stelde dat de instorting van Situational Awareness aantoonde dat de financiële markten veerkrachtig genoeg waren om het faillissement op te vangen zonder bredere schade te veroorzaken. Hij maakte daarbij een zorgvuldig onderscheid tussen hefboomwerking die schommelingen versterkt en hefboomwerking die een "systemisch" risico vormt. Naar zijn oordeel is de huidige situatie dat drempel nog niet bereikt. Toch waarschuwde hij dat clearinghuizen en banken bij stijgende volatiliteit doorgaans meer onderpand eisen, wat op zichzelf de verkoopdruk kan versnellen.

De resterende positie van Aschenbrenner

Ondanks de omvang van de verliezen stond Aschenbrenner niet met lege handen. Hij behield de private activa van het fonds, waarvan het belangrijkste een belang van 5 miljard dollar in Anthropic is. Het fonds liet beleggers weten dat het over het gehele jaar bezien nog altijd ongeveer 80% in de plus staat, als die private bezittingen worden meegeteld.

In een brief aan beleggers schreef Aschenbrenner: "We hebben de stappen gezet die nodig waren om door te kunnen vechten. Maar ons fonds moet altijd zo zijn ingericht dat we een verlies kunnen nemen en daarna verder kunnen. Ik maak er mijn missie van om ervoor te zorgen dat we de nodige lessen trekken uit deze ervaring."

In plaats van een huwelijksreis na zijn bruiloft in Carmel-by-the-Sea, plande Aschenbrenner naar verluidt individuele gesprekken met beleggers. Ook keerde hij snel terug naar de private markten: Situational Awareness investeerde 500 miljoen dollar in Source Foundry, een anoniem opererende halfgeleiderstartup die door Stanford-onderzoekers is opgericht en op 5 miljard dollar wordt gewaardeerd. Daarin zat een verse injectie van 400 miljoen dollar. Private activa kunnen, anders dan beursgenoteerde aandelen, niet worden opgeëist bij een margin call.

De bredere waarschuwing van Dimon

Naast de kwestie rond Situational Awareness wees Dimon op structurele druk die de hefboomwerking hoog kan houden en de markten kwetsbaar kan maken. Aanhoudende overheidstekorten, uitgaven aan infrastructuur en een wereldwijde militaire opbouw concurreren allemaal om kapitaal, zo betoogde hij. Dat kan inflatie aanwakkeren en de lange rente langdurig hoog houden. Een hogere rente verhoogt op zijn beurt de kosten van het aanhouden van gefinancierde posities — hetzelfde mechanisme dat Situational Awareness uiteindelijk de das omdeed.

JPMorgan heeft een gemiddelde analistenaanbeveling van Buy, met een gemiddeld koersdoel van $373,86 tegenover een huidige koers van $357,52.

Hoe vond je dit artikel?