Inflatie eurozone 3,8%; Nederland 3%, Litouwen met 6,1% het hoogst

De inflatie in de eurozone kwam in september uit op 3,8% op jaarbasis, tegen 3,2% in augustus. Dat blijkt uit de voorlopige raming die Eurostat vrijdag 2 oktober publiceerde. Economen hadden op 3,6% gerekend. Het is het hoogste niveau sinds september 2023. Op maandbasis stegen de consumentenprijzen met 0,6%, na 0,4% een maand eerder.

De verschillen tussen de eurolanden zijn groot. Litouwen had met 6,1% de hoogste inflatie, Malta met 2,4% de laagste. In Nederland was de inflatie volgens de Europese rekenmethode 3%. Volgens de rekenmethode van het CBS kwam die uit op 3,4%, het hoogste niveau sinds mei.

Eerder in de week hadden de grootste lidstaten al hogere cijfers gemeld. De inflatie steeg in Duitsland naar 3,3% (van 2,9%), in Frankrijk naar 3,4% (van 2,6%), in Italië naar 4,1% (van 3,2%) en in Spanje naar 5,0% (van 4,6%).

Energie drijft de prijzen op, kerninflatie stijgt licht

Energie was in september 18,8% duurder dan een jaar eerder. In augustus was dat 14,3% en in juli 10,3%. Vooral brandstof en aardgas werden duurder, voedsel in mindere mate. De kerninflatie steeg van 2,4% naar 2,5%, in lijn met de verwachting. Daarbij blijven de sterk schommelende prijzen van energie en voedsel buiten beschouwing. De lichte stijging komt door diensten, die 3,2% duurder werden, tegen 3,0% in augustus.

In februari, voordat de oorlog in het Midden-Oosten uitbrak, lag de inflatie in de eurozone nog op 1,9%. Door de oorlog en de blokkade van de Straat van Hormuz zijn de olieprijzen sterk gestegen. De gemiddelde Europese dieselprijs bereikte in september een record. Een sterkere dollar maakt in dollars geprijsde grondstoffen voor Europese afnemers bovendien duurder. De euro noteerde vrijdag rond 1,12 dollar, dicht bij de laagste stand in zestien maanden van 1,1210 dollar die donderdag werd bereikt.

Steunmaatregelen belasten de begrotingen

De hogere brandstofkosten zetten overheden onder druk om huishoudens en bedrijven te helpen. In Frankrijk leidde dat al tot straatprotesten. De subsidies zijn tot nu toe beperkt en bedragen samen ongeveer 0,1% van het bbp van de eurozone. Ze zijn echter minder gericht en minder tijdelijk dan gehoopt, wat de overheidsfinanciën langer kan belasten.

Wat de cijfers betekenen voor de ECB

De inflatie ligt ruim boven de doelstelling van 2% van de Europese Centrale Bank. De ECB verhoogde deze zomer al twee keer de rente. De depositorente, het tarief dat banken krijgen over geld dat ze bij de centrale bank stallen, staat op 2,5%. Eind oktober neemt de ECB haar volgende rentebesluit. Zij rekende op een inflatie van 3,3% in het derde kwartaal en 3,6% in het vierde kwartaal. In een ongunstig scenario gaat ze uit van 4,0% in het vierde kwartaal en in het eerste kwartaal van 2027.

De kernvraag is of dure energie doorwerkt in lonen en andere prijzen. Zulke tweederonde-effecten kunnen inflatie hardnekkig maken. ECB-president Christine Lagarde zei op 28 september dat die effecten nog niet in gevaarlijke mate optreden en dat een gematigde beleidsreactie daarom passend blijft. Bestuurslid Isabel Schnabel zei op 30 september dat het beleid een geleidelijker terugkeer naar 2% kan accepteren, zolang de inflatieverwachtingen op lange termijn stevig rond dat niveau liggen.

Volgens Jack Allen-Reynolds van Capital Economics veranderen de septembercijfers niets aan zijn verwachting dat de ECB tot december wacht met een volgende verhoging. Stijgen de energieprijzen de komende weken verder, dan zou een stap in oktober volgens hem geen grote verrassing zijn.

Beleggers rekenen op hoogstens drie extra renteverhogingen in het komende jaar. Een stap deze maand achten zij vrijwel uitgesloten. De volgende verhoging is pas voor januari volledig ingeprijsd.

Financiële stabiliteit weegt mee

Voorstanders van strakker beleid wijzen erop dat de energieprijzen al lang hoog zijn en dat gas sneller doorwerkt in bedrijfskosten. Anderen noemen de relatief zwakke arbeidsmarkt en de gestegen rente op langlopende leningen als remmende factoren.

Daarnaast kan financiële stabiliteit zwaarder wegen dan de inflatie zelf. De Amerikaanse rente staat op het hoogste niveau in 24 jaar, wat de leenkosten wereldwijd opdrijft. Het renteverschil tussen Franse en vergelijkbare Duitse staatsobligaties is opgelopen tot het hoogste niveau in tientallen jaren. Dat roept vragen op over de houdbaarheid van de schulden. Economen zeggen dat de ECB daarom voorlopig liever afwacht, om de onrust op de obligatiemarkt niet verder aan te wakkeren.

Hoe vond je dit artikel?