SICAV uitgelegd — fonds met variabel kapitaal

SICAV in het kort

• Een SICAV is een fonds waarvan het kapitaal meebeweegt met in- en uitstappende beleggers
• Je koopt aandelen in het fonds zelf; bij uitstap koopt het fonds ze terug
• De vorm komt vooral voor in België, Luxemburg en Frankrijk
• Eén SICAV kan meerdere compartimenten bevatten, elk met een eigen strategie
• In België valt de SICAV onder toezicht van de FSMA

Wat een SICAV precies is

Een SICAV is een juridische verpakking om het geld van veel beleggers samen te beleggen. Het bijzondere zit in het woord variabel: het maatschappelijk kapitaal staat niet vast, maar groeit en krimpt vanzelf. Stapt er nieuw geld in, dan geeft het fonds extra aandelen uit. Vraagt een belegger zijn inleg terug, dan koopt het fonds die aandelen weer in en haalt het geld uit de pot.

Daarmee verschilt een SICAV van een gewoon bedrijf, dat een vast aantal aandelen op de beurs heeft staan. Bij een SICAV draait alles om de onderliggende beleggingen. De waarde van één aandeel volgt de zogeheten netto-inventariswaarde: de totale waarde van de portefeuille, gedeeld door het aantal uitstaande aandelen. Die waarde wordt periodiek, vaak dagelijks, opnieuw berekend.

De SICAV is een typisch continentaal-Europees begrip. In Nederland spreekt men eerder van een (open-end) beleggingsfonds of beleggingsmaatschappij; de SICAV is het Belgische, Luxemburgse en Franse equivalent en kom je daarom vooral tegen in het aanbod van Belgische banken en brokers.

Hoe het variabele kapitaal werkt

Het mechaniek is eenvoudiger dan het klinkt. Het fonds houdt een centrale pot met beleggingen aan. Jouw aandeel is een evenredig stukje van die pot.

Wil je instappen, dan stort je geld en maakt het fonds nieuwe aandelen aan tegen de actuele netto-inventariswaarde. Wil je eruit, dan koopt het fonds je aandelen terug tegen diezelfde waarde en verkoopt het indien nodig een deel van de portefeuille. Je verhandelt dus niet met een andere belegger, maar rechtstreeks met het fonds.

Dat heeft een praktisch gevolg. De koers waartegen je handelt is geen vraag-en-aanbodprijs zoals bij een beursaandeel, maar de berekende waarde van de bezittingen. Een SICAV noteert daardoor in principe niet met een korting of opslag ten opzichte van zijn intrinsieke waarde.

SICAV versus SICAF en ETF

De tegenhanger van de SICAV is de SICAF: een fonds met vast kapitaal, dat zijn aandelen niet doorlopend inkoopt. Een ETF lijkt op een fonds, maar wordt als pakket op de beurs verhandeld. De tabel zet de kernverschillen naast elkaar.

De gemene deler is spreiding: in alle drie de gevallen koop je met één transactie een mandje effecten in plaats van losse aandelen. Het onderscheid zit in hoe je in- en uitstapt en hoe de prijs tot stand komt.

Welke soorten SICAV's er zijn

Binnen één SICAV bestaan vaak meerdere compartimenten. Elk compartiment is een aparte deelportefeuille met een eigen beleggingsbeleid, bijvoorbeeld een aandelencompartiment, een obligatiecompartiment of een gemengd compartiment. Juridisch zit het onder dezelfde paraplu, maar je belegt gericht in één tak.

Daarnaast bestaat er per compartiment vaak een onderscheid in aandelenklassen:

• Distributieaandelen keren de opbrengsten periodiek uit als dividend.
• Kapitalisatieaandelen houden de opbrengsten in het fonds, zodat de waarde van je aandeel meegroeit in plaats van dat je geld ontvangt.

Welke variant fiscaal of praktisch het best past, hangt af van je situatie en van de Belgische of Nederlandse fiscale regels die op dat moment gelden.

Kosten van een SICAV

Een SICAV wordt beheerd, en dat beheer kost geld. De voornaamste posten zijn de beheervergoeding, die jaarlijks van het fondsvermogen wordt afgehouden, en eventuele in- en uitstapkosten bij aan- en verkoop. Bij actief beheerde SICAV's liggen die kosten doorgaans hoger dan bij een passief gevolgde indexbelegging.

Naast de beheerkosten kunnen er fiscale kosten spelen, zoals heffingen op de transactie of op de opbrengst. Omdat tarieven per land en per moment verschillen, controleer je die altijd in het fondsdocument en bij je broker; verzin er geen vuistregel bij.

Risico's en aandachtspunten bij een SICAV

Een SICAV neemt het marktrisico niet weg. Daalt de onderliggende portefeuille in waarde, dan daalt de netto-inventariswaarde van je aandeel mee. Spreiding dempt het effect van één tegenvallende positie, maar beschermt niet tegen een brede marktdaling.

Lees vóór instap het essentiële-informatiedocument (KID): daarin staan de strategie, de risico-indicator en de kosten. Let ook op of je kiest voor distributie of kapitalisatie, want dat bepaalt of je tussentijds geld ontvangt of niet. In België houdt de FSMA toezicht op fondsen en op de informatie die je krijgt; Wikifin biedt onafhankelijke consumenteninfo. In Nederland vervullen de AFM (gedrag en informatie) en DNB (soliditeit) die rol voor vergelijkbare beleggingsfondsen. Deze uitleg is educatief en geen beleggingsadvies.