Relative Strength Index (RSI) uitgelegd

Relative Strength Index samengevat

• De RSI is een getal tussen 0 en 100 dat recent koersmomentum meet
• Boven 70 heet een waarde vaak "overbought", onder 30 "oversold"
• De standaardberekening kijkt naar de laatste 14 handelsperiodes
• Het is een indicator, geen voorspelling: een hoge RSI kan lang hoog blijven
• De RSI zegt iets over de snelheid van koersbewegingen, niet over de waarde van een bedrijf

Wat de Relative Strength Index meet

De RSI vat één vraag samen in een enkel getal: zijn de koersstijgingen of de koersdalingen recent in de meerderheid geweest, en hoe nadrukkelijk? De indicator vergelijkt de gemiddelde winst op stijgingsdagen met het gemiddelde verlies op dalingsdagen over een vaste periode. Wegen de stijgingen zwaar door, dan klimt de RSI richting 100. Overheersen de dalingen, dan zakt hij richting 0.

Belangrijk is wat de RSI níét doet. Hij zegt niets over de winst, de schuld of de waardering van een onderneming. Het is puur een afgeleide van de koers zelf. Een aandeel met een prachtig bedrijfsmodel kan een lage RSI hebben na een verkoopgolf, en een zwak bedrijf een hoge RSI na een opleving. De indicator beschrijft beweging, geen kwaliteit.

De berekening stap voor stap

De formule luidt: RSI = 100 − (100 / (1 + RS)), waarbij RS staat voor de relative strength: de gemiddelde koerswinst gedeeld door het gemiddelde koersverlies over de gekozen periode. Standaard wordt die periode op 14 gezet — vaak 14 dagen, maar het kunnen ook uren of weken zijn, afhankelijk van de grafiek.

Stel, je telt over 14 dagen alle stijgingen op en deelt door 14: dat is de gemiddelde winst. Hetzelfde doe je met de dalingen voor het gemiddelde verlies. Is de gemiddelde winst twee keer zo groot als het gemiddelde verlies, dan is RS gelijk aan 2. Ingevuld geeft dat: 100 − (100 / 3) ≈ 66,7. Zijn winst en verlies even groot, dan is RS gelijk aan 1 en komt de RSI exact op 50 uit. Vandaar dat 50 vaak als het neutrale midden geldt.

Een kortere periode (bijvoorbeeld 7) maakt de RSI beweeglijker en gevoeliger voor losse dagen. Een langere periode maakt hem trager en gladder.

Hoe je de waarden leest

De getallen krijgen pas betekenis als je ze in zones verdeelt. De drie meest gebruikte drempels zien er zo uit:

De termen overbought en oversold zijn beschrijvend, geen koop- of verkoopinstructie. Ze geven aan dat een koers in korte tijd ver in één richting is bewogen. Of daarna een ommekeer of juist een voortzetting volgt, vertelt de RSI niet.

Waarvoor beleggers de RSI gebruiken

In de technische analyse dient de RSI doorgaans drie doelen. Ten eerste het signaleren van uitersten: een waarde boven 70 of onder 30 trekt de aandacht naar een koers die mogelijk is doorgeschoten. Ten tweede het herkenen van divergentie. Maakt de koers een nieuwe top maar bereikt de RSI géén nieuwe top, dan loopt het momentum achter op de prijs — een teken dat de beweging aan kracht verliest. Hetzelfde geldt omgekeerd bij dalingen.

Ten derde gebruiken sommigen de 50-lijn als grove scheiding tussen een opwaartse en een neerwaartse fase. Boven 50 houden stijgingen de overhand, eronder de dalingen.

Een praktijkvoorbeeld: een index klimt drie weken op rij en de RSI loopt op naar 78. De koers blijft stijgen, maar de RSI zakt bij de volgende top terug naar 71. Die divergentie laat zien dat de opmars dunner wordt gedragen dan eerst, ook al staat de prijs nog hoger. Wat een belegger daar vervolgens mee doet, is een eigen afweging.

Valkuilen bij het gebruik van de RSI

De grootste denkfout is de RSI als zelfstandig signaal behandelen. In een krachtige opwaartse trend kan de indicator wekenlang boven 70 blijven plakken zonder dat de koers daalt — wie "overbought" als verkoopmoment leest, stapt dan te vroeg uit. In een scherpe daling geldt het spiegelbeeld onder 30.

Daarnaast verandert de betekenis met de gekozen periode en het type grafiek. Een RSI van 25 op een uurgrafiek is iets heel anders dan op een weekgrafiek. En omdat de indicator alleen op koersdata rust, mist hij elke context over het onderliggende bedrijf, het nieuws of de marktomstandigheden.

In Nederland en België vallen beleggingsproducten en beleggingsdiensten onder het toezicht van respectievelijk de AFM en de FSMA; consumenteninformatie in België loopt onder meer via Wikifin. Deze uitleg is educatief en geen beleggingsadvies (AFM/MAR): de RSI beschrijft koersmomentum en zegt op zichzelf niets over wat verstandig is om te doen.