P/E-ratio uitgelegd — koers gedeeld door winst

P/E-ratio in één oogopslag

• Koers per aandeel gedeeld door winst per aandeel
• Toont hoeveel je betaalt voor één euro jaarwinst
• Een hoog of laag getal zegt op zichzelf weinig — het krijgt pas betekenis naast sector, groei en historie
• Werkt alleen bij bedrijven die winst maken; bij verlies is de ratio onbruikbaar

Wat de koers-winstverhouding precies meet

De P/E-ratio zet de prijs van een aandeel af tegen de winst die het bedrijf per aandeel maakt. Stel: een aandeel kost 30 euro en het bedrijf verdient 2 euro winst per aandeel. Dan is de P/E 15. Je betaalt dus 15 euro koers voor elke euro die het bedrijf jaarlijks verdient.

Je kunt dat ook andersom lezen. Bij een P/E van 15 zou je — als de winst gelijk blijft en volledig naar jou zou vloeien — vijftien jaar nodig hebben om je inleg terug te verdienen. Die lezing is theoretisch, want winst schommelt en wordt zelden volledig uitgekeerd, maar ze maakt het getal tastbaar.

De ratio drukt vooral verwachting uit. Beleggers betalen een hoge prijs ten opzichte van de huidige winst wanneer ze geloven dat die winst snel groeit. Een lage prijs ten opzichte van de winst hoort vaak bij bedrijven waarvan de markt weinig groei of juist meer risico verwacht. Het getal vat dus samen wat de markt vandaag denkt — niet wat objectief klopt.

Zo reken je de ratio uit

De formule is kort: koers per aandeel gedeeld door winst per aandeel (in het Engels earnings per share, EPS). Beide cijfers moeten op hetzelfde aandeel slaan en in dezelfde munt staan.

Een rekenvoorbeeld. Een bedrijf maakt 500 miljoen euro nettowinst en heeft 100 miljoen aandelen uitstaan. De winst per aandeel is dan 5 euro. Noteert het aandeel op 75 euro, dan is de P/E 75 gedeeld door 5, oftewel 15. Stijgt de koers naar 100 euro zonder dat de winst meebeweegt, dan loopt de P/E op naar 20. De ratio kan dus stijgen door een hogere koers óf door een lagere winst — twee heel verschillende oorzaken met hetzelfde gevolg op papier.

Trailing versus forward P/E

Welke winst je in de noemer zet, bepaalt welk soort P/E je krijgt. De twee meest gebruikte varianten verschillen in tijdshorizon.

De trailing variant is een betrouwbare momentopname, maar vertelt niets over morgen. De forward variant probeert die blik vooruit te bieden en reageert daardoor sterk op te optimistische of te voorzichtige schattingen. Wie de twee naast elkaar legt, ziet of de markt een sterke winststijging of -daling inprijst.

Waarvoor beleggers de ratio gebruiken

De P/E-ratio dient vooral als vergelijkingsinstrument. Twee bedrijven in dezelfde sector laten zich er sneller mee naast elkaar leggen dan met de kale beurskoers, want de koers alleen zegt niets over de onderliggende winst. Een aandeel van 200 euro kan "goedkoper" zijn dan een aandeel van 20 euro als de winst per aandeel hoger ligt.

Ook tegen de eigen historie is de ratio bruikbaar. Noteert een bedrijf nu op een duidelijk hogere P/E dan zijn gemiddelde van de afgelopen jaren, dan prijst de markt meer toekomstige winst in dan vroeger. Sectorvergelijking werkt op dezelfde manier: technologiebedrijven dragen doorgaans een hogere P/E dan nutsbedrijven, omdat van de eerste meer groei wordt verwacht.

Wat de ratio niet doet, is een oordeel vellen. Ze meet de verhouding tussen prijs en winst; ze zegt niet of een aandeel terecht hoog of laag gewaardeerd is. Dat oordeel vraagt om context die buiten het getal ligt.

Welke valkuilen het getal vertekenen

Het grootste misverstand is dat een lage P/E "goedkoop" zou betekenen en een hoge "duur". Een lage ratio hoort soms bij een bedrijf met krimpende winst of een wankele balans — de markt rekent dan op problemen. Een hoge ratio kan passen bij een bedrijf dat zijn winst jarenlang sterk laat groeien. Het getal op zichzelf is dus geen kwaliteitsoordeel.

Een tweede valkuil zit in de winst. Eenmalige meevallers of tegenvallers — een boekwinst op een verkocht onderdeel, een afschrijving — vertekenen de winst per aandeel en daarmee de ratio. Een P/E die door zo'n eenmalige post laag of hoog uitvalt, geeft een misleidend beeld.

Bij een verlieslatend bedrijf werkt de ratio helemaal niet. Een negatieve winst levert een negatieve of betekenisloze P/E op; analisten laten het getal dan weg of stappen over op andere maatstaven. Hetzelfde geldt voor bedrijven met sterk schommelende winst, zoals cyclische sectoren: de P/E kan laag lijken op het hoogtepunt van de cyclus en juist hoog op het dieptepunt.

Tot slot meet de P/E alleen winst, geen schuld. Twee bedrijven met dezelfde P/E kunnen een totaal verschillende schuldenlast dragen. Wie waardering serieus wil wegen, legt de ratio daarom naast andere kengetallen.

In Nederland en België houden de AFM respectievelijk de FSMA toezicht op de informatie die beursgenoteerde bedrijven publiceren; de winstcijfers waarop de P/E rust, komen uit die gereguleerde jaar- en kwartaalverslagen. Deze uitleg is educatief en geen beleggingsadvies.