Fund of funds uitgelegd — een fonds dat in fondsen belegt

Fund of funds in het kort

• Eén fonds dat belegt in andere fondsen, niet in losse effecten
• Geeft in één aankoop spreiding over veel onderliggende strategieën
• Je betaalt twee kostenlagen: die van het dakfonds én die van de onderliggende fondsen
• De fondsbeheerder kiest en weegt de onderliggende fondsen voor je
• Valt onder dezelfde regels en het toezicht (AFM, FSMA) als andere beleggingsfondsen

Wat een fund of funds precies is

Een gewoon beleggingsfonds bundelt het geld van veel beleggers en koopt daar aandelen, obligaties of andere effecten mee. Een fund of funds zet een laag daarbovenop. In plaats van losse aandelen koopt het beheerteam hele fondsen, en jouw inleg verdeelt zich zo over de bezittingen van al die fondsen samen.

Het idee is dat je met één beslissing een brede, kant-en-klare portefeuille krijgt. De beheerder van het dakfonds doet het selectiewerk: welke fondsen erin komen, hoeveel gewicht elk fonds krijgt en wanneer er wordt bijgestuurd. Jij hoeft niet zelf tien losse fondsen uit te zoeken en te volgen.

Het Nederlandse woord dakfonds vat de structuur goed samen. Het dakfonds zit als een laag bovenop de fondsen die het werk in de markt doen.

Hoe een dakfonds is opgebouwd

De beheerder van een fund of funds stelt een lijst onderliggende fondsen samen en geeft elk fonds een weging. Die weging bepaalt hoeveel van jouw inleg uiteindelijk in welk fonds terechtkomt. Loopt één onderliggend fonds hard op of juist achter, dan kan de beheerder de verhoudingen herstellen door bij te kopen of te verkopen.

Sommige dakfondsen kiezen uitsluitend fondsen van hun eigen huis. Andere mogen ook fondsen van andere aanbieders opnemen. Dat onderscheid is belangrijk: een dakfonds dat alleen eigen fondsen kiest, heeft een prikkel die niet altijd met jouw belang samenvalt.

Waarvoor beleggers een fund of funds gebruiken

De voornaamste reden is spreiding zonder veel eigen werk. Met één aankoop zit je in een brede mix van strategieën, regio's of beleggingscategorieën. Voor wie niet de tijd of kennis heeft om zelf een portefeuille van losse fondsen te bouwen, neemt het dakfonds dat uit handen.

Een tweede toepassing is toegang. Sommige onderliggende fondsen zijn voor een particuliere belegger lastig of duur om los in te stappen, bijvoorbeeld door hoge minimuminleg. Via een dakfonds krijg je er met een kleiner bedrag tóch een stukje van.

Stel: je legt 5.000 euro in een multi-asset dakfonds. De beheerder verdeelt dat bedrag volgens zijn weging over acht onderliggende fondsen, van een wereldwijd aandelenfonds tot een obligatiefonds. Jij ziet één koers en één regel in je overzicht, terwijl je geld in werkelijkheid over honderden onderliggende posities verspreid staat.

Waarom de kosten dubbel tellen

Het grootste aandachtspunt bij een fund of funds is de kostenstapeling. Je betaalt twee lagen: de lopende kosten van het dakfonds zelf, plus de kosten van elk onderliggend fonds. Die onderliggende kosten zie je niet altijd direct, maar ze drukken wel op je rendement.

Een rekenvoorbeeld maakt het concreet. Stel dat het dakfonds 0,5% per jaar rekent en de onderliggende fondsen gemiddeld 0,8%. Dan betaal je in totaal ongeveer 1,3% per jaar, nog vóór er rendement is gemaakt. Over lange periodes knabbelt zo'n verschil flink aan het eindresultaat. Hoe een fonds zijn totale kosten opgeeft, vind je in het document met essentiële beleggersinformatie dat elke fondsaanbieder verplicht beschikbaar stelt.

Tegenover die kosten staat het werk dat de beheerder uit handen neemt: selecteren, wegen en bijsturen. Of dat de extra laag waard is, hangt af van wat het je oplevert ten opzichte van zelf een mandje fondsen samenstellen.

Toezicht en regels in Nederland en België

Een fund of funds is een beleggingsfonds en valt daarmee onder dezelfde regels als andere fondsen. In Nederland houdt de Autoriteit Financiële Markten (AFM) toezicht op de informatieverplichtingen, met De Nederlandsche Bank (DNB) voor de soliditeit van bepaalde aanbieders. In België is de FSMA de toezichthouder; consumenteninformatie loopt onder meer via Wikifin.

Voor de belegger betekent dit dat de aanbieder verplicht is om de structuur, het beleggingsbeleid en de kosten openbaar te maken. Dat document is je belangrijkste hulpmiddel om te zien wat er ónder het dak zit en wat je in totaal betaalt.

Valkuilen bij een fund of funds

Naast de dubbele kosten zijn er een paar dingen die makkelijk over het hoofd worden gezien. Eén is overlap: als verschillende onderliggende fondsen grotendeels in dezelfde bedrijven beleggen, is je spreiding kleiner dan het lijkt. Twee is doorzichtigheid — door de extra laag is het lastiger om precies te zien waarin je belegt.

Een derde punt is het eerder genoemde belangenconflict bij interne dakfondsen, waar de beheerder alleen uit eigen fondsen kiest. Lees daarom altijd na welke fondsen erin zitten en wat de totale kosten zijn. Deze uitleg is educatief en geen beleggingsadvies.