Definitie
Een credit default swap (CDS) is een financieel contract waarbij de ene partij de andere betaalt zodra een vooraf afgesproken schuldenaar in gebreke blijft. De koper betaalt daarvoor een periodieke premie; de verkoper neemt in ruil het kredietrisico over. Je kunt het zien als een verzekering tegen wanbetaling op een obligatie of lening, zonder dat je die schuld zelf hoeft te bezitten.
Samengevat in 10 seconden
- Een CDS verschuift het risico van wanbetaling van de koper naar de verkoper
- De koper betaalt een vaste premie, vaak in basispunten per jaar over het verzekerde bedrag
- Bij een kredietgebeurtenis — zoals faillissement of wanbetaling — keert de verkoper uit
- Je hoeft de onderliggende obligatie niet te bezitten om een CDS te kopen of verkopen
- Het is een over-the-counter-derivaat, dus de afspraak loopt rechtstreeks tussen twee partijen
Wat een credit default swap precies doet
Een CDS koppelt twee tegengestelde belangen aan elkaar. De koper wil beschermd zijn tegen het verlies dat ontstaat als een bedrijf of land zijn schuld niet terugbetaalt. De verkoper gelooft dat die wanbetaling niet komt en incasseert daarvoor de premie.
Het verzekerde bedrag heet de hoofdsom of notional. Dat is het bedrag waarover de premie wordt berekend en waarover bij een kredietgebeurtenis wordt afgerekend. De looptijd is vooraf vastgelegd, vaak vijf jaar, maar kortere en langere contracten bestaan ook.
Belangrijk is dat een CDS losstaat van het werkelijke bezit van de schuld. Je kunt een CDS kopen op de obligaties van een bedrijf zonder die obligaties in portefeuille te hebben. Dat opent de deur naar speculatie én naar afdekking, en dat onderscheid loopt door de hele markt heen.
Waarvoor beleggers en banken het gebruiken
De CDS-markt draait om drie doelen. Afdekking is het oudste: een bank of verzekeraar met veel obligaties van één debiteur koopt bescherming om het verlies bij wanbetaling te beperken. Speculatie is het tweede: een handelaar koopt of verkoopt bescherming puur om te profiteren van een verwachte verandering in de kredietwaardigheid, zonder enige onderliggende positie.
Het derde gebruik is meer technisch. Omdat CDS-premies een directe marktinschatting van kredietrisico geven, dienen ze als graadmeter. Loopt de premie op een land of bedrijf snel op, dan leest de markt dat als toenemende twijfel over de terugbetaling. Tijdens de Europese schuldencrisis volgden beleggers de CDS-premies op staatsobligaties op de voet.
Welke soorten er zijn
Niet elke CDS is hetzelfde. Het verschil zit vooral in waarop het contract gericht is.
| Type CDS | Onderliggende waarde | Typisch gebruik |
|---|---|---|
| Single-name | Eén schuldenaar (bedrijf of land) | Gericht afdekken of speculeren op één debiteur |
| Index | Een mandje van vele namen | Brede dekking of een visie op een hele markt |
| Basket | Een kleine, vaste groep namen | Risico van een geselecteerde groep tegelijk |
De index-variant is groot geworden via gestandaardiseerde mandjes. Daarmee kan een belegger in één keer een positie innemen op het kredietrisico van een hele sector of regio, in plaats van tientallen losse contracten te sluiten. De basket-vorm zit daar qua omvang tussenin en kent eigen afspraken over welke wanbetaling als eerste meetelt.
Risico's van een credit default swap
Het grootste gevaar zit in de tegenpartij. Een CDS is pas zoveel waard als de verkoper bij een kredietgebeurtenis daadwerkelijk kan uitbetalen. Gaat die verkoper zelf onderuit, dan houdt de koper een waardeloze "verzekering" over. Precies dit tegenpartijrisico speelde een hoofdrol in de financiële crisis van 2008, toen verzekeraar AIG enorme verplichtingen uit CDS-contracten niet kon nakomen.
Daarnaast is de markt grotendeels over-the-counter: contracten lopen rechtstreeks tussen partijen en zijn minder transparant dan beursgenoteerde producten. Sinds de crisis is veel van de handel naar centrale tegenpartijen verschoven om dat risico in te dammen, maar de complexiteit blijft.
Voor particuliere beleggers is een CDS in de regel niet rechtstreeks toegankelijk; het is een instrument voor banken, verzekeraars en grote fondsen. In Nederland houdt de AFM toezicht op de handel in financiële instrumenten en bewaakt DNB de stabiliteit van banken en verzekeraars; in België vervult de FSMA de toezichtsrol. Deze uitleg is educatief en vormt geen beleggingsadvies.
Veelgestelde vragen over credit default swap
Niet helemaal. Een verzekering vereist dat je het verzekerde bezit ook werkelijk hebt, terwijl je een CDS kunt kopen op schuld die je niet bezit. De economische werking — premie betalen tegen uitkering bij verlies — lijkt er wel sterk op.
Vooral banken, verzekeraars, hedgefondsen en grote vermogensbeheerders. De koper zoekt bescherming of speculeert op verslechtering, de verkoper incasseert premie in ruil voor het overgenomen kredietrisico.
Dat is de vooraf afgesproken trigger die de uitbetaling activeert, bijvoorbeeld een faillissement, het niet betalen van rente of aflossing, of een gedwongen herstructurering van de schuld.
Omdat een stijgende premie laat zien dat de markt meer twijfelt aan de terugbetaling door een bedrijf of land. Het is een actuele, marktbrede graadmeter voor kredietrisico.
