Olieprijzen op laagste niveau sinds voor de oorlog, energieaandelen onder druk

De olieprijzen zijn gedaald naar het laagste niveau van vóór het uitbreken van het Amerikaans-Iraanse conflict in februari. Markten prijzen een geleidelijke heropening van de Straat van Hormuz in, na een intentieverklaring tussen de VS en Iran. West Texas Intermediate daalde woensdag met 4,4% tot net onder de $70 per vat — voor het eerst sinds het begin van het conflict, bijna vier maanden geleden, dat de prijs onder dat niveau lag. Ook Brent-olie zakte onder de $76, de prijs van vóór de eerste Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran.

De daling is fors. Brent piekte in maart op $118 per vat, toen gevechten de Straat van Hormuz blokkeerden. Door die zeestraat passeert dagelijks ongeveer 20% van de wereldwijde olie- en lng-stroom. Het staakt-het-vuren, vorige week ondertekend, opent de waterweg gedurende 60 dagen tolvrij en verleent de VS een tijdelijke vergunning voor Iraanse olie-export tot en met 21 augustus.

Morgan Stanley verlaagt Europese energiesector naar neutraal gewogen

De prijsdaling heeft geleid tot een opvallende verschuiving in de positionering van analisten. Morgan Stanley verlaagde Europese energieaandelen van overwogen naar neutraal gewogen en zette de sector terug van de vierde naar de negende positie in zijn Europese sectormodel. De aanleiding was een verdubbeling van de weging van de gevoeligheidscomponent voor de heropening van de Straat van Hormuz binnen het model.

Uit historische analyse van Morgan Stanley over geopolitieke escalatiecycli — waaronder het olie-embargo van 1973, de Golfoorlog, de Irakoorlog en het Russisch-Oekraïense conflict — blijkt dat energieaandelen "na het bereiken van de door geopolitiek gedreven olieprijspiek doorgaans gestaag achterblijven bij de index." Zes energieaandelen werden uit de gecombineerde top-50-selectie van Morgan Stanley verwijderd, waaronder TotalEnergies SE. Hun plaatsen werden ingenomen door banken, nutsbedrijven en een koperaandeel.

De consensus onder Europese energieanalisten ging uit van een gemiddelde Brent-prijs van $88,50 per vat in 2026. Nu Brent rond de $70 tot $76 noteert, lijkt die aanname steeds minder houdbaar. De oliestrategen van Morgan Stanley zien Brent "fundamenteel verankerd rond $80 per vat vanaf het vierde kwartaal tot en met 2027." Goldman Sachs verwacht dat Brent in het laatste kwartaal van 2026 gemiddeld $80 zal bedragen en in 2027 $75. Het basisscenario van Citi — met een kans van 60% — gaat uit van een aanhoudende normalisering van de doorvoer door de Straat van Hormuz, waardoor de oliemarkten in een overschot terechtkomen en de prijzen richting $60 tot $65 per vat bewegen tegen begin 2027.

Grote energiebedrijven onder druk

De koersdalingen bij grote Europese oliebedrijven waren aanzienlijk. Shell plc verloor 7,4% in de week na de aankondiging van het staakt-het-vuren, al herstelde het aandeel op de laatste handelsdag met 1,1% toen de olieprijs kort opveerde. BP p.l.c. won vrijdag 2,8% na een moeilijke week. TotalEnergies boekte op dezelfde dag een bescheiden winst.

Lagere olieprijzen drukken direct op de omzet en kasstromen van deze bedrijven, gezien hun geïntegreerde bedrijfsmodellen van productie tot raffinage. Morgan Stanley wees erop dat een recente stijging van de verwachte winst per aandeel voor MSCI Europe in 2026 — van 11,2% naar 16,7% — "grotendeels gedreven was door de energiesector." Dat vormt een hoge basis van waaruit neerwaartse winstbijstellingen nu waarschijnlijk zijn.

Equinor ASA heeft afzonderlijk besloten zijn focus op olie en gas te versterken. Het bedrijf heeft zijn duurzaamheidsdoelstelling voor 2030 officieel opgeschort en aangekondigd 90% van de investeringen aan olie- en gasprojecten toe te wijzen, tegenover een belofte van 50% een jaar geleden. Equinor investeert daarnaast $412 miljoen in een nieuwe onderzeese ontwikkeling bij het Noorse Troll-gasveld, met als doel de eerste productie in 2028. Daarmee positioneert het Noors staatsbedrijf zich om te profiteren van de Europese gasvraag, maar het staat tegelijkertijd meer bloot aan een langdurige daling van de olieprijs.

Herstel verloopt niet vanzelfsprekend

Ondanks de prijsdaling waarschuwen analisten dat een volledige normalisering van de oliestromen tijd kost. Honderden tankers — en meer dan 11.000 zeevarenden — zitten nog vast in de Perzische Golf. Goldman Sachs verwacht dat de olie-export uit de Golf eind juli terugkeert op het niveau van vóór de oorlog, met een volledig productieherstel in oktober. BNP Paribas beschouwt $75 per vat als een "duurzame bodem voor de nabije toekomst," gezien het aanhoudende aanbodverlies en de hogere vraag.

Ole Hansen, hoofd grondstoffenstrategie bij Saxo Bank, merkte op dat "naarmate het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz gestaag toeneemt, handelaren steeds meer letten op de groeiende rij ladingen die wachten op doorvoer." Tim Waterer, hoofdmarktanalist bij KCM Trade, stelde dat als sancties worden versoepeld, "de Iraanse productie en export relatief snel kunnen oplopen, gezien de aanzienlijke hoeveelheid olie die op tankers is opgeslagen — we hebben het waarschijnlijk over weken in plaats van maanden."

Het diplomatieke beeld blijft ook onzeker. Het Iraanse nucleaire programma is een belangrijk struikelblok: Teheran wijst de Amerikaanse bewering van de hand dat het had ingestemd met volledige toegang voor IAEA-inspecteurs. Technische besprekingen tussen de VS en Iran staan volgende week gepland. Israël voert ondertussen aanvallen uit in Libanon, wat vragen oproept over de houdbaarheid van het bredere staakt-het-vuren — een risico dat de huidige prijsontwikkeling snel zou kunnen keren.

Inflatieschade al ingeprijsd

Zelfs als de oliestromen normaliseren, waarschuwde Simon MacAdam, plaatsvervangend hoofdeconoom bij Capital Economics, dat hogere inflatie in veel economieën al "grotendeels is ingeprijsd." Aardgasprijzen voor huishoudens lopen doorgaans zo'n drie maanden achter op de groothandelsmarkt, aldus MacAdam. De Wereldbank heeft zijn prognose voor de wereldwijde economische groei verlaagd naar 2,5% — de laagste groei sinds de pandemie — en verwacht dat de wereldwijde inflatie dit jaar oploopt naar 4%.

De Europese Centrale Bank heeft de rente al voor het eerst in bijna drie jaar verhoogd. De Amerikaanse Federal Reserve gaf signalen af van een mogelijk strenger monetair beleid: negen van de achttien stemgerechtigde leden verwachten ten minste één renteverhoging voor het einde van het jaar. Centrale banken die zijn overgestapt op een strakker beleid, zullen dat beleid waarschijnlijk niet snel terugdraaien, ook niet nu de energieprijzen dalen.

Hoe vond je dit artikel?